272 
OVER FJORD-VORMINGEN. 
te verheffen. Verheven zijn zij , die diepe insnijdingen of fjorden 1 , 
waarmede de zee tot in het hart van het gebergte doordringt , be- 
zaaid met duizenden van naakte eilanden en kale klippen of scheren 
(, sJcjaren ) waarmede de steile kusten zijn omzoomd. 
Van de lezers van dit tijdschrift mogen wij echter verwachten, 
dat zij niet uitsluitend om verstrooiing te zoeken , of om uit te rusten 
van de beslommeringen des dagelijkschen levens , de reis hebben onder- 
nomen. Een waar natuurgenot kan eerst dan worden gesmaakt , wan- 
neer men tracht door te dringen tot de oorzaken , waaraan de ver- 
schillende vormingen haar ontstaan te danken hebben en waardoor zij 
gekomen zijn in den toestand , waarin wij haar thans aanschouwen. 
Lang behoorden de fjorden tot de raadselachtigste vormingen der 
natuur en eerst later heeft men omtrent hunnen waren aard eenige 
inlichtingen en ophelderingen verkregen. Aan den beroemden Ameri- 
kaanschen geoloog j. d. dana komt de verdienste toe reeds in 1849 
de fjorden, die in verschillende werelddeelen verspreid voorkomen, 
te midden der groote verscheidenheid der voor ordeloos en toevallig 
gehouden kustvormingen , als eene bijzondere soort, te hebben erkend 
en hun ontstaan aan eene zelfde oorzaak te hebben toegeschreven. 2 
Dana neemt aan , dat deze diepe kloven , voornamelijk in een vroe- 
ger tijdperk van het ontstaan der aardkorst, door het bergijs werden 
uitgeslepen , 3 in welke onderstelling hij steun vindt bij verschillende 
beroemde geleerden zooals ramsay , Campbell en tyndall. Daaren- 
tegen zien ELisEE reclus en oscar peschel in de fjorden vroeger ge- 
vormde verdiepingen in/ de aardoppervlakte, aan wier vorming het 
ijs slechts in zooverre heeft deelgenomen, als het ze, in den vorm 
1 Volgens eene vriendelijke mededeeling van den heer c. hotsigh te Wageningen, is 
het woord fjord volgens holmboe afgeleid van het Oud-noordsche fjörth-r , hetgeen in 
verhand staat met een Sanskriet woord , dat doorsnijden of deelen beteekent. Gaat 
men alleen op de heteekenis af, dan past dit volkomen op het begrip fjord. Voor eene 
eeuw leidde de hoogleeraar ihre in zijn etymologisch woordenboek fjord af van het 
Noordsche werkwoord fara , hetgeen reizen of gaan beteekent. Welke der hoogge- 
leerden, die uit Upsala of Christiania, gelijk heeft, durft de heer honigh niet beslissen. 
Daarvan verschillend is het Oud-noordsche forath of forat, hetgeen modder, slijk, 
eene met modder of slijk gevulde plaats, of poel beteekent. Dit woord is uit 
de schrijftaal verdwenen; misschien leeft het nog in de eene of andere tongval voort. Dit 
woord forath of forat is verwant met ons voorde, doorwaadbare plaats, dat in zoo- 
vele plaatsnamen voorkomt. 
2 In het verslag van wilkes’ exploring expedition , deel 10, blz. 675. 
3 Dana, Mements of geology , blz 540. 
