OVER FJORD- VORMINGEN. 
279 
bergwanden, die 11 kilometers van elkander verwijderd zijn, 2517 
en 2626 meters boven dit laagste punt. In het Zwitsersche Reuss- 
dal ligt bij het dorp Silenen aan den Gothard-spoorweg de 540 meters 
boven den waterspiegel der zee gelegen brug over den bergstroom , 
2685 meters onder de toppen der Spannörtern en 2649 meters onder 
de Windgalle, die beiden insgelijks door een afstand van 11 kilometers 
van elkander gescheiden zijn ; aan het Lago Maggiore en in het Rhöne- 
dal kunnen op dezelfde wijze berginsnij dingen van 2746 en 3024 
meters worden aangetoond. 
Bij het grootste en diepste der Noorweegsche fjorden bestaan der- 
halve verschillen in hoogte , welke nog niet de grootte bereiken van 
die in de Alpen. De Skandinavische gebergten met hunne diep inge- 
sneden fjorden zijn dus hun eigenaardigen vorm verschuldigd aan 
de omstandigheid, dat zij door de zee bespoeld worden en voor een 
groot deel daaronder zijn bedolven. 
Het oude Scandia behoort tot de vroegst gevormde landen onzer 
aarde. Toen eene vaste korst rondom onze planeet was ontstaan en 
eenë nog warme wereldzee hare oppervlakte bijna geheel bedekte , 
verhief zich het met gneis en graniet gepantserde reuzenlichaam, dat 
wij thans Zweden en Noorwegen noemen , uit den schoot der wateren 
en werd sinds dien tijd nooit meer geheel door de golven bedekt. 
Levenloos was toen de lauwe zee , welke den rotsklomp bespoelde ; plant 
noch dier vond men aan de oppervlakte daarvan , die behalve uit de 
beide genoemde gesteenten , voornamelijk uit glimmer en hoornblende- 
schiefer, kwarts, kalksteen en dolomiet was opgebouwd. Onder den 
invloed van het water dat verhit uit den dampkring op de nog 
niet afgekoelde oppervlakte nederviel, begon het gesteente te ver- 
weeren en werden op groote schaal bijzondere uit water afgezette 
lagen gevormd , die bij de lagere temperaturen , welke later heerschten , 
niet meer konden ontstaan. Gedurende het Silurische tijdvak vormden 
zich voornamelijk in het Zuiden van het schiereiland hier en daar 
in lagen afgezette gesteenten, waarin men eenige overblijfsels van 
lepidodendrons , trilobieten , schorpioenen 1 en schelpdieren heeft ge- 
vonden. 
1 Onlangs werd op het eiland Gottland in Silurischen kalksteen het overblijfsel van 
een schorpioen gevonden , waaraan lindström den naam van Palaeophoneus nuntius heeft 
gegeven. Deze vondst is bijzonder merkwaardig, omdat zij afkomstig is van het oudst 
bekende landdier. 
