OVER FJORD-VORMINGEN. 
281 
zij meestal vreedzaam en onschadelijk zijn , tenzij zij door zware regen- 
buien gezwollen waren. Geheel anders gedragen zij zich in het voorjaar , 
als de sneeuw in het hooggebergte smelt; dan verkeeren alle berg- 
wateren in den hoogsten staat van opgewondenheid. Beken , die in den 
zomer onbeteekenend of droog zijn , zwellen dan aan tot vervaarlijke 
stortvloeden , die alles vernielen wat op hun weg staat. Met buiten- 
gewone kracht knabbelen en knagen zij aan de rotsen , die hun den 
doortocht trachten te versperren , die zij vermalen , met behulp van 
steenen van verschillende grootte , welke zij aanhoudend met geweld 
daartegen slingeren. Zoo wordt het aanvankelijk scherpkantige rotsblok 
afgerond en aan den onderkant uitgehold. Daardoor verliest het meer 
en meer zijn steun , totdat het eindelijk , door de met kracht daar- 
langs jagende golven , wordt ontworteld , zoodat het voorover buitelt 
en medegesleurd wordt. Dan dient het , op zijne beurt , aan het water 
tot wapentuig en bestookt zijne vroegere broeders , die weldra zijne 
lotgenooten zullen zijn , totdat het ten slotte geheel verbrijzeld en tot 
gruis en zand vermalen wordt. Door hun aanzienlijk verval en de 
daardoor ontwikkelde levende kracht, zijn snelstroomende wateren in 
staat zware rotsblokken mede te voeren , te meer daar deze , onder 
water gedompeld, volgens de wet van archimedes een niet onaan- 
zienlijk gedeelte van hun gewicht verliezen 1 . 
Tot in het midden van het tertiaire tijdvak heerschte in het Noor- 
den van Europa eene hoogere temperatuur dan thans. In Engeland 
leefden toen tapieren , mastodons , neushoorns , leeuwen en rivierpaarden , 
te midden van bosschen , waarin balsemboomen ( Liquidambar ) , tulpen- 
boomen ( Liriodendron ) , magnolia’s , laurieren , granaat- en kaneelboomen 
1 Een merkwaardig voorbeeld van de kracht van stroomend water vernam de onver- 
saagde bergbeklimmer eduard whymper van den gids reynaud : »Wanneer de Durance” , 
die zicb bij Avignon in de Rhóne stort , »in bet voorjaar , door bet smelten der sneeuw , 
gezwollen is , dan voert bij soms zooveel rotsblokken naar beneden , dat men , op de 
plaats waar bij door de nauwe kloof van la Bessée stroomt, in bet gebeel geen water, 
maar enkel steenen ziet, die over elkander buitelen, daarbij elkander tot stof vermalen 
en zooveel vonken slaan, dat men des avonds zou meenen, dat de rivier in brand staat”. 
(Whymper, Scrambles amongst the Alps). 
Voorbeelden van diep uitgesneden rivierbedden leveren in Zwitserland: de Tamina, 
Triënt en de Rijn in de Via mala ; in Salzburg : de Salzacb bij Golling. Deze worden 
ecbter alle verre overtroffen door de canons van den Colorado in Noord- Amerika , waar 
de rivier, over eene lengte van 550 kilometers, zicb een bed van 1000 tot 2000 meters 
diepte tusscben loodrechte rotswanden beeft uitgegraven. 
