over fjoRd-vormingen. 
285 
en waarvan wij, zoo kort mogelijk, een overzicht zullen geven. 
Wij hebben vroeger gezien , dat gedurende het IJstijdvak de zee het 
noordwestelijk gedeelte van Europa bedekte. Die geheele uitgestrekte 
ruimte is bijna geheel, op sommige plaatsen ter dikte van meer dan 
100 meters, bezaaid met meer of minder groote, afgeronde rotsblok- 
ken , keien en zand , afkomstig van de bergen van Skandinavië. Hier 
en daar , zooals in het westelijk gedeelte van ons vaderland , ten westen 
van de Gooische heuvels, in het oostelijk gedeelte der provincie 
Utrecht en ten zuiden van den Rijn zijn die steenbrokken bedekt met 
alluviale of aangespoelde gronden. Wegens het voorkomen dier steen- 
blokken , welke juist aan de grenzen het hoogst zijn opgestapeld , heeft 
men aan die kustlijn den naam van blokgrens gegeven. Op sommige 
plaatsen ligt zij op 200 en 260 meters boven den zeespiegel. Sommige 
dier rotsblokken bezitten eene aanzienlijke grootte en eene zekere ge- 
schiedkundige vermaardheid, zooals de Schwedenstein op het slagveld 
van Lützen, welke reeds lang als een uit Zweden afkomstig rotsblok 
bekend was , benevens het Finlandsche granietblok , waarop falconets 
ruiterstandbeeld van peter den groote op het Senaatsplein te Peters- 
burg rust, welk rotsblok in de onmiddellijke nabijheid der hoofdstad 
werd gevonden. Niet de geheele ruimte , die door de blokgrens wordt 
ingesloten , is met steenen bedekt. Groote uitgestrektheden zijn daarvan 
geheel vrij , terwijl zij daarentegen langs sommige hoogten , in grooten 
getale , in rijen liggen. Velen zijn bovendien gebruikt bij den aanleg 
van zeeweringen , straat- en spoorwegen. 
Vroeger stelde men zich voor dat die rotsblokken en steenen op 
zulk een grooten afstand waren vervoerd door watervloeden, die 
men met het . verhaal van den bijbelschen zondvloed (in de Vulgata 
door diluvium vertaald) in verband bracht en noemde daarom de geheele 
tijdruimte, waartoe het IJstijdvak behoort, het diluviale tijdperk. 
Later meende men dat dit vervoer geschied was door ijsbergen , af- 
komstig van de verbrokkeling der gletschers aan de zeekusten. Nadat 
zij een tijd lang hadden rondgezworven , zouden zij bij het smelten 
de rotsblokken , waarmede zij belast waren , op den bodem der zee 
hebben achtergelaten. Dit vermoeden werd versterkt, toen men na 
den strengen winter van 1838 in eene afgelegen baai van het rots- 
eiland Hochland , in de Finsche Golf, een granietblok door drijfijs zag 
aanvoeren. Men stelde zich voor dat vroeger iets dergelijks heeft plaats 
gehad , als thans in Groenland door de ijsbergen geschiedt. Doch 
hierover handelen wij later. 
