OVER FJORD- VORMINGEN. 
289 
lijken Poolcirkel stiet j. c. ross op een dergelijken ijsmuur , die 
ter hoogte van meer dan 50 meters boven den zeespiegel uitstak. 
Volle 880 kilometers voer hij daarlangs , totdat hij op eene plaats kwam , 
waar eene verlaging van slechts 15 meters toeliet, dat men uit den 
top van den mast een blik kon werpen op de gladde ijsvlakte , die 
als berijpt zilver glinsterde en zich in eene onafzienbare verte verloor. 
Ziehier , in korte trekken , het trotsche tafereel geschetst , dat man- 
nen als HELLAND , TORELL , KJERULF , GEIKIE , CROLL , BERENDT en JENTSCH 
ons ontrollen van den loop en de uitbreiding der Skandinavische en 
Schotsche gletscherstroomen gedurende het IJstijdvak. 
In den langen tijd , dat het koude klimaat zijn invloed deed gel- 
den , hadden afwisselende voor- en achteruitgangen van het gletscherijs 
plaats , zoodat wij ons niet moeten voorstellen dat de geheele Noord- 
duitsche vlakte , benevens de Noord- en Oostzee voortdurend met een 
ijskleed bedekt waren. In Zweden heeft torell een begin gemaakt 
om de ijsstroomen, die het landijs vormden, in verschillende afdee- 
lingen te splitsen. Deze zijn : 1°. de groote uitbreiding tot aan de 
blokgrens in Duitschland , met bijzondere ontwikkeling van den Fin- 
landschen ijsstroom ; 2°. de ijsstroom der Oostzee , met veranderde 
richting en eindelijk 3°. de stroomen , die slechts het land zelf be- 
dekten en zich ten slotte in die der groote dalen oplosten. 1 
Ten slotte gingen echter overal deze bewegingen in een langzaam 
doch beslist inkrimpen van het ijsveld over , misschien ten gevolge 
van het doordringen van den warmen Golfstroom van Florida. Hier- 
mede ging een zinken van het schiereiland gepaard , hetwelk ongelijk 
van grootte en door stilstanden afgebroken was. De aanzienlijkste daling 
bedroeg in Noorwegen 200 en in Zweden 350 meters, zooals uit het 
voorkomen van zeeschelpen en de gaten van borende schelpdieren 
blijkt. Het ijsveld, dat tot het schiereiland was ingekrompen, trok 
zich meer en meer terug en liet den bodem achter geheel bedekt 
met een rotspuin van moraines , zand , gletscherslib en andere losse 
gronden. Deze werden , onder den invloed der branding op de kusten 
en van de bergstroomen , tot eigenaardige ophoopingen vervormd , 
welke den naam van asar in het Zweedsch en gederyggen (geiterug- 
gen) in het Noorsch dragen. Deze verheffen zich gemiddeld 15 tot 20 
1 O. torell, TJndersökningar 'óf ver Istiden, Oefversigt af Kongl. Vetensk. Akad. 
Forhandl. 1872 N°. 10, 1873 N°. 1. 
