OVER EJORD-VORMINGEN. 
293 
Na onze uitvoerige beschouwing der Noorweegsche fjorden , kun- 
nen wij bij de behandeling der overige korter zijn. De steile en 
hooge kusten in het Noorden en Westen van Schotland, die in 
het Westen en Zuidwesten van Ierland en van de naburige eilanden , 
die duizendvoudig door fjorden zijn verscheurd en verbroken , leveren 
ons een dergelijk beeld op als die van Noorwegen. 
Gedurende het IJstijdvak was Schotland omtreeks 150 meters lager 
dan thans, zooals blijkt uit de overblijfselen van zeeschelpen uit dien 
tijd, welke tot de genoemde hoogte zijn gevonden. Het was toen 
verdeeld in drie groote eilanden , waartoe eene menigte kleinere be- 
hoorden , terwijl de tegenwoordige dalen in hoofdzaak reeds gevormd 
waren , hetzij door scheuring , zooals de spleet , waardoor het Caledo- 
nische kanaal loopt, hetzij door uitspoeling van bergstroomen. Deze 
drie eilanden werden gescheiden door twee fjordstraten , waarvan de 
noordelijkste van Maray-Firth , langs het genoemde kanaal , naar Loch- 
Linnhe loopt , terwijl de andere straat het Firth of Clyde met het 
Firth of Forth vereenigt. Cumberland was toen met zuidelijk Schot- 
land verbonden. Elk dezer eilanden was van een bergketen doorsneden , 
van welke aan beide zijden zich de ijsstroomen een weg naar zee 
baanden, zooals blijkt uit de richtingen van schuringsstrepen en het 
vervoer van blokken goed bekende rotssoorten. De beweging der ijs- 
stroomen is door Thomas jamieson 1 en ARCHiBALD GEiKiE 2 onderzocht 
en afgebeeld. Ook heeft james geikie, bij Glasgow, gletscherleem met 
geschramde steenen ( till ) aangetroffen , evenals rolsteenklei (bowlder-clay) , 
waarvan de eerste in zoet , de laatste in zeewater werd gevormd. Ook 
tot de Hebriden en Orkaden strekten zich de ijstroomen uit. 
De bodem van Wales was toen tot 400 meters hoogte door de 
zee bedekt en bezat een eigen sneeuwgebied , waarvan het 10,89 meters 
hooge Snowdon het middelpunt vormde ; van hieruit strekten zich de 
gletschers in zeven verschillende richtingen uit. Bijzonder talrijk zijn 
de sporen van het ijs in de thans zoo bekoorlijke valleien van Bethgellert. 
Ierland bezat gedurende den IJstijd in het Westen een sneeuw- 
veld van 180 vierkante kilometers oppervlakte, op eene hoogte van 
slechts 700 meters, waarvan de gletschers zich voornamelijk in weste- 
lijke richting uitstrekten. Men vindt de sporen hunner vroegere aan- 
wezigheid , in den vorm van gepolijste en gestreepte rotsen , in het 
1 Quarterly Journal, Augustus 1865. 
~ Transactions of the geological society of Glasgow, deel I. 
