DE TELEFOON. 
313 
afmetingen van een dikke breinaald , als kern bevat , en door het telkens 
herstellen en weder af breken van dien stroom wordt dat staafje in 
snelle en evenzoo periodieke opeenvolging , beurtelings magneet en 
niet magneet. Maar waar dit plaats heeft , waar een staaf bij snelle 
opeenvolging wordt gemagnetiseerd en zijn magnetisme verliest, daar — 
page ontdekte dit reeds in 1837 — laat zij tonen hooren wier hoogte 
afhangt van de snelheid , waarmede de stroomdeelen , die het magne- 
tisme opwekken , elkander opvolgen. 
Voorts mogen wij onder de voorboden van den telefoon den » zin- 
genden condensator” van pollard niet vergeten; een instrument dat 
op lachverwekkende wijze , uit een soort van schrijfboekje , dat daar 
voor u op tafel ligt, liederen doet oprijzen, op verren afstand ten 
gehoore gebracht. Ook hier is het een veerkrachtig oppervlak, maar 
nu een dun blikken plaatje, dat, onder den invloed der tonen trillend , 
den stroom eener batterij periodisch verbreekt en herstelt en daardoor in 
den secundairen draad van een induktieklos stroomen opwekt , die elkan- 
der met dezelfde periode op volgen. Van dien draad nu staan de uiteinden 
in verband met de bladen van tinfoelie , die , met hen scheidende bladen 
van papier, dat soort van boekje vormen. Zóó zijn die bladen op 
elkander gelegd , dat bij voorbeeld links de rand van het 1ste f 3<le f 
5de enz. , rechts de rand van het 2de f 4de f 6de enz. blad iets uitsteekt. 
En dan zijn die linksche en rechtsche randen elk in het bizonder 
onderling verbonden door een klemschroef, waarheen de uiteinden van 
den secundairen draad loopen. 
Beide deze instrumenten nu zijn in staat enkelvoudige tonen vrij 
zuiver , maar samengestelde , zooals de klanken van een lied , niet 
dan zeer gebrekkig terugtegeven. 
Om de reden hiervan duidelijk te doen inzien , moeten wij beginnen 
met ons rekenschap te geven van datgene wat de klank — het» timbre” — 
van een geluid bepaalt, dus van datgene wat twee tonen van gelijke 
hoogte onderscheidt, wanneer die bij voorbeeld óf door een clarinet, 
óf door een trompet worden aangegeven. Het blijkt dan , als een uiter- 
mate geoefend oor , of een oor dat met een resonator is gewapend , 
die klanken onderzoekt , dat hunne eigenaardigheid alleen daardoor 
wordt veroorzaakt, dat in het ééne instrument andere boventonen den 
grondtoon vergezellen dan in het andere. Geen instrument , een gedekte 
orgelpijp alleen uitgezonderd , brengt enkelvoudige toonen voort; steeds 
is de grondtoon van boventonen vergezeld ; en of hun klank het oor 
aangenaam aandoet , zooals bij de fluit , of minder aangenaam , zooals 
