326 
OVER FJORD-VORMINGEN. 
zich loodrechte rotsmuren , welke eene hoogvlakte begrenzen , die met 
voortdurende sneeuw en gletschers is bedekt l . — Aan de andere kusten 
vindt men lange en hoekige fjorden , die op vele plaatsen door ver uit- 
stekende landtongen of hooge bergruggen van elkander worden ge- 
scheiden. De voornaamste zijn aan de oostkust : het Horna-, Skruden-, 
Reythar- en Eske -fjord , aan welk laatste het beroemde IJslandsche 
spaath wordt gevonden; verder aan de noordkust: het 130 kilometers 
lange , doch smalle Lagar-fjord , dat zich tot aan den voet van het groote 
ijsveld van den Vatna-Yökull 2 uitstrekt, de Vöpna-fjördr , het breede 
Thistil- , Axar- , Eyja- ; Skaga- en Hunaf-fjord ; aan de westkust eindelijk: 
het Iise-, Arnar-, Breithi- en Hvams-fjord, benevens de Faxa-fjördr. 
De rotswanden dalen in deze fjorden bijna loodrecht in zee af en 
bestaan uit een menigte evenwijdige lagen , die onder een hoek van 
7 of 8° naar het binnenland afdalen. Deze zijn de voortbrengselen 
der talrijke vuurspuwende bergen van IJsland. Elke uitbarsting is ge- 
kenmerkt door twee aangrenzende lagen : eene van basalt of een verwant 
augiet-gesteente , de tweede door eene soort van tuf of Wacke , waarin 
verschillende gesteenten door een cement verbonden zijn , terwijl op 
de hoogten glasachtige rotssoorten worden gevonden 3 . 
Eerst gedurende het Tertiaire tijdvak is IJsland uit den schoot der 
wateren opgerezen. De assen der fjorden komen allen samen in het 
middelpunt van het eiland en dit, gepaard met zijn algemeenen vorm, 
geeft aanleiding tot de onderstelling , dat toen eene loodrechte kracht , 
op het midden daarvan werkende , het gesteente deed rijzen , waarbij 
aan de randen straalvormige scheuren ontstonden , die de tegen- 
woordige fjorden uitmaken, welke later door het ijs werden verwijd. 
Deze brekingslijnen vallen in het algemeen samen met de lange straal- 
vormige spleten , waardoor gesmolten basalt uit de diepte opsteeg 4 . Met 
zijn bergrug strijkt de Hekla zelf in eene dezer spleetrichtingen ; verder 
de beroemde mijlenlange dalkloven van het Westland , b.v. de Thmgvalla- 
Yand, die eene inzinking tusschen twee barsten vormt; de eveneens 
mijlenlange in eene andere richting verloopende spleten bij Myvatn in 
Nordland en eindelijk de kloven, die in 1874 bij vulkanische wer- 
kingen zich openden 5 . 
1 Pajkull, Svensk Vet. Akad. Handl., deel 7. 
3 Yökull of jökel beteekent: gletscher. 
3 Paul de sède, vVIslande ” , La Nature 1885 , I, blz. 20. 
4 De voornaamste richtingen dier spleten zijn: N.-Z., W.N.W.-O.Z.O. en N.O.-Z.W,, 
6 TH. KJERULV, Islands Vulkanlinien , Zeitschrift der deutschen geol. Gesel Ischaft , 1876 
