OVER FJORD-VORMINGEN. 
327 
Nadat het eiland was opgerezen , werd het van het Zuidwesten naar 
het Noordoosten doorsneden door eene laag trachyt van 100 kilometers 
breedte, die zich van Reykjavik tot de Yöpna-fjördr uitstrekt. Ter 
weerszijde daarvan zijn de’ 26 thans werkzame vuurspuwende bergen 
gelegen. De daaruit gevloeide lavastroomen strekken zich in verschil- 
lende richtingen over het eiland uit en bieden grooten tegenstand aan 
de verweering, zoodat de naburige gesteenten op sommige plaatsen 
reeds lang zijn bezweken en door waterstroomen weggevoerd , terwijl 
de lava daardoor bijna niet is aangetast. Dergelijke vormingen worden 
duivelsmuren genoemd. — De bekendste vulkanen zijn: de Hekla, 
een 1657 meters hooge tufkegel, Skaptar-Yökull , deel uitmakende van 
het groote sneeuwveld van Yatna-Yökull en Oroefa- of Eyrefa-Yökull , 
de hoogste berg van IJsland, die zich 1947 meters boven de opper- 
vlakte der zee verheft. 
In tegenstelling hiermede is één zevende gedeelte van het eiland voort- 
durend met een sneeuwkleed bedekt , waarvan talrijke gletschers naar de 
uiteinden der fjorden doordringen , waar zij kalven (zie blz. 286) en hunne 
ijsbergen over den oceaan verspreiden. Het IJstijdvak , waarvan de laatste 
werkingen nog op het eiland merkbaar zijn , heeft zijn stempel op bijna 
alle fjorden gedrukt , door de vorming van met trappen oploopende rotsen 
en eind-moraines op den achtergrond van alle kustinsnij dingen , benevens 
gekraste of gepolijste rotsen , welke het bewijs leveren , dat de gletschers 
vroeger grootere uitbreiding bezaten dan thans. Hadden deze de dalen en 
fjorden moeten uitslijpen , dan kon men terecht verwachten , dat tusschen 
het aantal en de lengte der fjorden aan den eenen en de oppervlakten der 
ijsvelden , die de gletschers voeden , aan den anderen kant eene bepaalde 
verhouding zou bestaan. Beschouwt men echter het groote noordweste- 
lijke schiereiland , waar twee Yökull-velden voorkomen , dan is de opper- 
vlakte daarvan zeer gering , in verhouding tot de talrijke en zeer diepe 
insnijdingen , waartoe het uitgestrekte Iise- en Arnar-fjord behoort. 
Het uitgebreide Yatna-Yökull geeft daarentegen geen aanleiding tot 
het ontstaan van fjorden. 
Ook op Nowaja-Semlja worden op sommige plaatsen fjord- 
vormingen aangetroffen. Matotschkin-Schar — de zeeëngte , die het 
eiland van het Oosten naar het Westen doorsnijdt en in twee onge- 
lijke deelen splitst — bezit eene lengte van omstreeks 120 kilometers 
(zie fig. 3 , blz. 274). Zij is bij haren westelijken ingang aan de Barents-Zee 
omstreeks 7 kilometers breed , doch vernauwt zich spoedig tot 3 of 
2 5 
