OVElt FJORD-VOEMINGEN. 
329 
waarin hier en daar versteende schelpen worden gevonden. Zij werden , 
1871, door den Noorweegschen kapitein mack ontdekt, juist op de 
plek waar bauents den 27 sten Juli 1594 een zandband op 34 nieters 
beneden den zeespiegel gelood had. Dit wijst op eene rijzing van niet 
minder dan 13 meters in de eeuw. 1 
Matotschkin-Schar , zoowel als de straat tusschen Nowaja-Semlja en 
de Barents-eilanden , behooren tot eene bijzondere soort van fjordvormin- 
gen , waarvan wij later nog vele voorbeelden zullen leeren kennen , die 
fjordstraten worden genoemd. Deze laatsten hebben bijna alle eigen- 
schappen met de fjordbochten gemeen en onderscheiden zich daarvan 
alleen doordien zij aan beide zijden open zijn. De fjordstraten zijn smal 
en bezitten over groote uitgestrektheden evenwijdige kusten. Dikwijls 
treden zij gezellig op en komen niet zelden voor in de nabijheid van 
fjordbochten , met welken zij dan omstreeks evenwijdig loopen , terwijl 
tusschen beiden allerlei overgangen bestaan 2 . Somtijds vindt men daaraan 
dwarsfjorden , waarvan de Beluga-Bocht (B. B.) en de Gubin-Baai 
(G. B. fig. 3) aan de Matotschkin-Schar voorbeelden opleveren. 
Wij moeten thans, bij de beschouwing der fjordvormingen , een bezoek 
brengen aan het Frans J o z>e f s-1 a n d , eene eilandengroep ten noorden 
van Nowaja-Semlja en ten noordoosten van Spitsbergen gelegen , die 
vóór eenige jaren door Oostenrijkers Werd gevonden 3 . 
Toén het stoomschip » Tegetthoff ” , onder weypkecht en payer in 
den zomer van 1872, door de ijsschotsen beklemd, een speelbal van 
wind en zeestroomen was geworden, zagen deze ontdekkingsreizigers, 
na een jaar te hebben rondgezwalkt, op 79° 43 / N. Br. en 60° 23 / O. L. 
land in het Noorden door de nevels te voorschijn komen. Daar het 
vaartuig door het ijs was ingesloten, kon men de kust niet bereiken, 
1 Petermanns geographische Mittheilunqen , 1872, blz. 396; Album der Natuur , 
Wet. bijblad , 1873, blz. 14. 
2 Dr. FR. ratzel, petermanns geogr. Mitth. , 1880, blz. 394. 
3 Reeds voor twee eeuwen schijnt dit land door Nederlandsche zeevaarders te zijn 
ontdekt. De beroemde burgemeester van Amsterdam nicolaas witsen vermeldt in zijn 
bekende werk: Noord - en OosUTartarye , deel 2, blz. 920 (Amsterdam 1705) het vol- 
gende: »Op de lengte van Nova-Zembla en de hoogte van vier en tachentig Graden en 
een half of vyf en tachentig word my in ’t zeker bericht dat Schipper cornelis roule , 
hoog gebroken Land gevonden heeft, daar hy tien myl verre door voer, en achter een 
groote Zee zag : wanneer hy op een hoog gebergte klom , in zeker Inham , daer hy met 
de Boot in roeide, oordeelende dat hy noch wel een Etmael of drie benoorden zouden 
hebben konnen varen; hij vond aldaer zeer veel gevogelte dat byster tam was.” 
