OVER FJORD-VORMINGEN. 
333 
de naburige sonden en fjorden ondernam. Westelijk van deze haven 
buigt de kust van het Zichy-land zich naar het Noordwesten ; onze 
reiziger ontdekte aldaar nog een paar voorgebergten, die hij Kaap- 
Ludlow (K. Lu.) en Kaap-Lofley (K. Lo.) noemde. Het Frans Jozefs- 
land strekte zich volgens deze ontdekkingen , nog negen lengtegraden 
verder naar het Westen uit dan men vroeger meende , terwijl de 
afstand tusschen dit land en Spitsbergen ruim één derde verminderd is 1 . 
Behalve de reeds genoemde breedere straten , vindt men op het 
Frans Jozefs-land eene menigte smallere fjorden en sonden , zooals 
het Todesco-fjord tusschen Mac-Clintock en Hall-land (24 kilometers 
lang en 1 tot 4 kilometers breed) , het Collison-fjord tusschen Wiener 
Neustadt- en Zichy-land (34 kilometers lang en 3 kilometers breed) enz.. 
Wij wenden ons thans naar Spitsbergen, eene eilandengroep in 
1596 door barents en heemskerk ontdekt, wier oppervlakte ruim 
dubbel zoo groot is als die van Nederland. Zij bestaat evenals Frans 
Jozefs-land uit vijf groote eilanden: West-Spitsbergen , Noordoost-land 
N. O. -Land) , Edges-land (E. L.) , Barents-land (B. L.) cn Wiches-land 
(W. L.) benevens eene menigte kleinere (zie fig. 5). De kusten rijzen 
steil uit de zee op en zijn op de meeste plaatsen kaal, waardoor men 
gemakkelijk de gesteenten , waaruit zij zijn opgebouwd , kan herkennen. 
Deze bestaan hoofdzakelijk uit graniet en gneis , benevens lei- , kalk- 
en zandsteen , in verschillende tijdperken gevormd. In deze drie laatsten 
komen eene menigte versteeningen voor van groote koralen (Polypora 
en Fenestrella) en koppootige weekdieren ( Productus en Spirifer ) , welker 
verwanten thans slechts in de zeeën der heete gewesten worden ge- 
vonden en aantoonen, dat in vroegere tijdperken eene warme luchtge- 
steldheid in deze thans onherbergzame oorden heerschfce. Naar het 
schijnt is evenwel de temperatuur sedert het Trias- en Jura-tijdvak 
langzaam gedaald, zoodat in het middelste gedeelte van het Tertiaire 
tijdvak linden op Spitsbergen werden aangetroffen , terwijl aan 
de kusten mosselbanken werden gevonden. Gedurende den IJstijd 
in Europa deed de koude haar invloed op Spitsbergen niet ge- 
voelen ; naar het schijnt was het eiland , ook in vroeger tijden , 
zelden of niet met ijs bedekt , dewijl aldaar geen rotsen worden aan- 
getroffen , die door krassen of polijsting de werking van gletschers 
vertoonen 2 . 
1 Petermanns geographische Mittheilungen 1880, blz. 464. 
2 Nordenskiöld , Sketch of the geology of Spitsbergen , 
