OVER FJORD- VORMINGEN. 
339 
hij bij zijn tweeden en grootsten tocht kwam , bedroeg de hoogte daarvan 
1366 meters. Yan daar gingen de Laplanders, die den ontdekkings- 
reiziger vergezelden , op hunne schaatsen nog verder het binnenland 
in, totdat zij op 210 kilometers van de westkust, dus omstreeks in 
het midden van het eiland, op eene hoogte van 1971 meters kwamen. 
Ook daar waren zij van alle kanten door ijsvelden omringd , zonder 
iets te ontdekken van »het groene land , door kudden rendieren bevolkt”, 
van welks bestaan nordenskiöld zich vroeger overtuigd hield. 
Wij zullen die beide tochten hier niet afzonderlijk behandelen , maar 
nemen liever het voornaamste over van de beschrijving, die nordenskiöld 
geeft van het voorkomen van het ijsveld op het Noordoost-land van 
Spitsbergen en aan de westkust van Groenland. Het eerste bezocht 
hij in het begin van Juni 1873 met kapitein palander, voordat 
het smelten der sneeuw was begonnen, het tweede in Juli 1870 en 
’83 met dr. berggren en dr. berlin, nadat alle sneeuw was weg- 
gesmolten : 
»Het binnenijs wordt hier en daar afgebroken door diepe, schijn- 
baar bodemlooze kloven, over welke de sneeuwstormen des winters 
» broze bruggen slaan, welke de openingen der afgronden zoo volkomen 
» bedekken, dat men onmiddellijk aan den rand kan staan, zonder 
»eenig voorgevoel te hebben dat ééne schrede verder den onvermij- 
» delijken dood ten gevolge heeft van hem , die , zonder de gewone 
» voorzorgsmaatregelen in acht te nemen, zijn weg over deze verblin- 
»dend witte, bijna fluweelachtige vlakte van het sneeuwveld zoekt. 
» Wanneer men zich verder op het ijsveld begeeft, in de hoop dat 
»deze schijnbaar effen vlakte groote dagreizen zal veroorloven, vindt 
»men zich dikwijls in die verwachting bedrogen. Men komt namelijk 
»op plaatsen, waar het ijs overal met smalle, door gevaarlijke kloven 
» begrensde dalen, met tot 15 meters hooge steile wanden wordt door- 
» sneden , over welke men eerst na eindeloos heen en weder dwalen 
» op plekken kan komen , die met sneeuw gevuld en daardoor be- 
gaanbaar zijn. 
»In den zomer echter, na het smelten der sneeuw, verkrijgt deze 
» ijswoestijn een geheel ander voorkomen. De sneeuw is verdwenen en 
»de bodem wordt nu met een grijs, kleiachtig stof verontreinigd, dat 
»door wind en regen, waarschijnlijk van verwijderde hoogten, op de 
» oppervlakte van den gletscher is gewaaid. Tusschen deze klei en ook 
* onmiddellijk op het ijs zelf, bevindt zich eene dunne bedekking met 
» lagere plantenvormen. De ijswoestijnen der Poollanden zijn derhalve de 
