OVER FJORD- VORMINGEN. 
375 
Wij hebben thans onzen langen tocht volbracht, waarop wij de verschil- 
lende streken hebben bezocht, waar fjord-vormingen worden aangetroffen. 
Thans willen wij de omstandigheden nagaan, waaronder zij gevormd 
werden. 
Zooals in de vorige bladzijden reeds bleek , is het voorkomen van 
fjorden onafhankelijk van den aard van het gesteente, waaruit 
de kusten bestaan. Te recht zegt peschel :» De fjord-insnijdingen komen 
in bijna alle vormingen voor : zij ontzien noch jeugd , noch ouderdom 
der rotssoorten , noch lava’s . noch in lagen afgezette gesteenten , noch 
kristallijne , noch leiachtige kustvormingen. Niet de tijd , waarin de 
gesteenten zijn gevormd , maar wel hunne inwendige samenvoeging 
en scheikundige samenstelling hebben invloed op den tijd , die noodig 
is om hen te doen verweeren. Hoe sneller de rotssoorten eener fjord- 
kust ontleed worden, des te meer zullen de fjorden veranderen in voor 
de kust gelegen eilanden , klippen en scheeren ; hoe dichter en vaster 
hare samenvoeging is , hoe beter hare bestanddeelen aan de ontleding 
weerstand bieden^ des te langer zal het tijdperk van overgang duren , 
die eene fjordkust noodig heeft om in een scheerenzoom te veranderen.” 
ïjord vormingen komen verder uitsluitend aan steile kusten, in 
de koudere luchtstreken voor. Daarom ontbreken zp aan de boorden 
der IJszee in Siberië, welke eerst door de beroemde ontdekkingsreis 
van nordenskiöld in 1878 en 1879 met de »Vega” nauwkeuriger 
bekend zijn. Deze hellen met zachte glooiingen in zee af; vandaar 
dat vele rivieren , vóórdat zij zich daarin uitstorten , aanzienlijke delta’s 
vormen , terwijl de altijd bevroren , vlakke bodem van noordelijk Siberië 
met uitgestrekte toendra’s of mosvelden is bedekt. Alleen aan de kusten 
van het Taimur-schiereiland vindt men hier en daar bergen , maar 
ook hier ontbreken de fjord-vormingen. Eveneens mist men deze op 
de meeste plaatsen langs de noordwestkust van Noord-Amerika. De 
aan meren rijke vlakte daalt aldaar langzaam in zee af. Waar men 
steile kusten vindt, zooals aan de Coronation-golf , ontbreken echter, 
zooals wij op blz. 344 zagen , de fjordvormingen niet. 
Maar steile kusten zijn niet de eenige voorwaarden voor het ont- 
staan van fjordvormingen. Zoowel aan de westkust van Noord-Amerika , 
als in Patagonië en Nieuw-Zeeland blijven de kusten nog steil binnen 
de equatoriale grenzen der tjorden. In het algemeen kan men zeggen, 
dat deze vormingen de isothermen van 10° slechts weinig overschrijden , 
o. peschel, Neue Probleme , blz. 12; Physische Erdkunde , deel 1, blz. 465. 
28* 
