OVER FJORD-VORMINGEN. 
.879 
komen , dan ondervindt het water een aanzienlijken weerstand op den 
bodem. Hierdoor worden de onderste lagen in hare bewegingen be- 
lemmerd , terwijl de bovenste daarin met bijna onverminderde snel- 
heid blijven volharden. Ten gevolge hiervan verkrijgen de golven eene 
onregelmatige beweging en volgen elkander in korte tusschenpoozen 
op ; hare kammen verheffen zich met steile punten , krullen om , vallen 
plotseling neder en worden door de kusten teruggeworpen. Hierbij 
ontmoeten zij de aankomende golven, welke zich in tegengestelde 
richting bewegen. Nu ontstaat tusschen beiden een strijd , waarbij zich 
het water tot eene buitengewone hoogte verheft en met verbazend 
geweld tegen de kusten beukt. Aan dit verschijnsel geeft men den 
naam van branding. De golven, welke tegen het grondvlak van 
den vuurtoren van Eddystone zuidelijk van Plymouth breken, sloegen 
vroeger somtijds over de 46 meters boven den zeespiegel gelegen lan- 
taren heen, om daarna als een waterval naar beneden te storten. 
De nieuwe toren is echter zoo hoog, dat dit niet meer geschiedt. 
Waarnemingen gedurende eene lange reeks van jaren op de kusten 
van Schotland gedaan hebben aangetoond , dat gedurende de zes zomer- 
maanden de golven op de westkust gemiddeld eene kracht uitoefenen 
van 2988 kilogrammen en gedurende de wintermaanden van 10185 
kilogrammen op den vierkanten meter. De grootste drukking werd 
waargenomen op den 29 s ten Maart 1855 en bedroeg 20701 kilo- 
grammen op eiken vierkanten meter. Deze is omstreeks 120 malen 
grooter dan de kracht, welke de lucht bij een vernielenden orkaan 
uitoefent. Aan de Noordzee was de kracht der golven nog niet de 
helft van die aan den Atlantischen Oceaan. Door deze waarnemingen 
wordt het begrijpelijk , dat de door een storm voortgezweepte zee in 
staat is verbazende rotsblokken los te maken en te vervoeren. Zoo 
worden op Bell-Rock,- aan de oostkust van Schotland, herhaaldelijk 
stukken steen van 2000 en meer kilogrammen geworpen. Bij den 
storm van den lsten Januari 1877 is een der 20000 kilo wegende 
betonblokken van den havendam te IJmuiden door de golven opge- 
licht , over het 8 meters breede hoofd geschoven en aan de binnenzijde 
in de haven terecht gekomen. 
De grootte der vernieling door de zee op de kusten aangericht 
is in de eerste plaats afhankelijk van den aard der rotssoorten , waaruit 
zij zijn opgebouwd. Graniet , gneis , basalt en syeniet zijn beter tegen 
het geweld der golven bestand dan weekere gesteenten , zooals mergel , 
kalk- of zandsteen. Op den langen duur wordt echter ook het hardste 
