OVER FJORD-VORMINGEN. 
381 
den zeespiegel gedompeld worden, geven zij aanleiding tot het ontstaan 
van fjord-vormingen. Hierdoor wordt te gelijker tijd de evenwijdigheid 
der verschillende fjorden eener zelfde kust verklaard. 
In welke betrekking staan nu de gletschers tot de fjorden? Zie- 
daar eene vraag , die door verschillende natuuronderzoekers op zeer 
onderscheiden wijzen wordt beantwoord, zooals wij reeds in het begin 
van dit opstel (blz. 272) met een enkel woord vermeldden. 
Wij zagen , dat de fjorden in de heete en warmere gematigde gewesten 
onzer aarde ontbreken. Wij leerden verder , dat gletschers nog in den 
tegenwoordigen tijd aan de uiteinden van vele dezer kustinsnij dingen 
worden gevonden. Waar deze ijsstroomen thans niet voorkomen, leveren 
geslepen , gepolijste , gekraste en geschramde rotsen het duidelijke bewijs , 
dat zij aldaar in vroeger tijden gevonden werden. Verder toont de aanwe- 
zigheid van zwerfblokken , op groote afstanden van hun geboortegrond , 
aan , welk eene gewichtige rol het ijs heeft gespeeld bij het vervoeren 
dier blokken. Vandaar dat verschillende geleerden aan het ijs eene 
gewichtige beteekenis toekenden bij de vorming van fjorden. 
Dana was, zooals wij reeds blz. 272 zagen, de eerste, welke reeds 
in 1849 het ontstaan der fjorden verklaarde door de werking van 
het ijs gedurende het diluviale tijdvak en deze kustinsnij dingen tot 
de dusgenoemde » drift- formatiori' 1 rekende. — B. chambers verklaarde 
eenige jaren later het verdiepen der dalen in Schotland en Skandinavië 
door de werking van ijsstroomen 2 . — Bamsay schrijft de vorming der 
meeste Alpenmeren , evenals die der fjorden toe aan de vernielende 
kracht, die het ijs op de gesteenten uitoefent. Volgens hem waren 
de fjorddalen reeds voor het IJstijdvak aanwezig , maar werden door 
de uitschuring der gletschers buitengewoon vergroot 3 . — De beroemde 
natuurkundige john tyndall gaat nog verder en tracht te betoogen 
»dat groote gletschers in staat zijn om diepe dalen uit te ploegen. »Bij 
» eiken gletscher ,” zegt hij , »zijn twee krachten werkzaam : het ijs drukt 
» op ieder punt van het gesteente , waarop het rust en verplettert dit 
»tot stof, of het scheurt dit van de daaronder liggende lagen af, terwijl 
»het water, dat onafgebroken onder den gletscher vloeit, de kleine 
1 De benaming drift werd het eerst in 1845 door lyell gebruikt, waarmede hij de 
bewegingen en verplaatsingen aanduidt, die door drijvende ijsbergen tot stand gebracht 
worden ( Philosophical Magazine , deel 16). 
2 Edinburgh new philosophical Journal , 1853. 
3 Quarterly Journal , 1862. 
