382 
OVER FJORD-VORMINGEN. 
» stukken onophoudelijk wegvoert en de rots verder ontbloot. Beperkt 
»men den arbeid van een gletscber tot eenvoudig afslijpen der rotsen, 
»maar geeft men hem genoeg tijd, dan is het geen onderstelling, maar 
»eene natuurkundige noodzakelijkheid, dat hij dalen moet uithollen. 
»Maar de gletscher doet meer dan enkel afslijpen: de rotsen vormen 
»niet overal eene gelijksoortige , dicht aaneengesloten massa ; zij zijn van 
» scheuren doorsneden, en hebben hare zwakke plaatsen, waardoor zij 
»in werkelijkheid verdeeld zijn in verschillende stukken en een gletscher 
»is zeker in staat zulke massa’s geheel los te maken.” l . — De aan- 
zienlijkste werkzaamheid schrijft echter Campbell aan het ijs toe ; hij 
neemt aan dat de Aarde eens , tot op breedten van New-York, Was- 
hington, Rome en Griekenland, met ijs bedekt was; ja, volgens de 
aanvoerders der nieuwere ijsmannen bereikte eene ijskorst van 600 
meters dikte bijna den evenaar. Haarfijne in het gesteente gekraste 
strepen , Iersche dalen en Noorweegsche fjorden zijn , volgens Campbell , 
naar hetzelfde voorbeeld gevormd , maar slechts op zeer verschillenden 
maatstaf uitgevoerd 2 . 
Al de genoemde natuurkundigen gaan uit van de onderstelling , dat 
het ijs als een kouter werkt, dat diepe voren in het gesteente ploegt. 
Hunne meeningen vonden ernstige bestrijding hij vele andere geleerden. 
R. MURCHisoN toonde aan, dat zoowel te midden der dalen als in de 
groote Alpenmeren eilanden zich midden op den weg der vroegere ijs- 
stroomen verheffen , zonder dat zij door de gletschers werden vernield 3 . — 
Dr. falconer betoogde , dat de Alpenmeren niet met slib en rolsteenen 
gevuld werden , dewijl gletschers zich daarover een weg baanden , doch 
reeds lang te voren bestonden 4 . — Ch. lyell deed zien dat de lengte-as 
van het Meer van Genève niet met die van den Rhöne-gletscher samen- 
valt ; verder merkte hij op , dat verschillende vroegere, uitgestrekte glet- 
schers geen meren hebben doen ontstaan , zooals de ijsstroomen , die zich 
van de Alpen tot in de nabijheid van Turijn uitstrekten en aldaar groote 
eind-moraines achterlieten 5 . — Later werd de onhoudbaarheid dier 
onderstelling aangewezen door den bergbouwkundige Dr. gurlt, die 
uit de bekende tafels van het weerstandsvermogen van verschillende 
bouwstoffen afleidde , dat zelfs ijslagen van 600 meters dikte niet in 
1 Tyndall, On the conformation of the Alps , 1862. 
2 Campbell, Frost and fire , 1865; Quarterly Journal 1873. 
3 Adre-ss of the royal geographical Society , Mei 1864. 
4 Proceedinys of the royal yeographical Society , deel 8. 
5 Lyell, Antiquity of Man , 1863, 
