OVÊll EJOitD-VoRMiNGÜN. 
383 
staat zijn zandsteen en nog minder graniet , kalksteen of basalt te ver- 
brijzelen 1 . — De bekende natuurkundige mallet merkte op , dat de 
drukking en het gewicht van het ijs niet zoo groot kunnen geweest 
zijn , dat dit zich zelf vergruisde of in water overging 2 . — De gletscher- 
kenner rütimeyer drukte zijne meening uit in de volgende stelling: 
»Met de bedekking door gletschers staat de dalvorming stil en gaat 
» slechts buiten en boven het ijskleed voort. Het gletscher-tijdvak is, 
»voor de dalvorming, een tijdperk van rust” 3 . 
Het ijs heeft echter op honderden plaatsen in Noorwegen , Zweden , 
Rusland , Groot-Brittannië , Ierland en Noord- Amerika de tastbare 
bewijzen achtergelaten van zijn gering vermogen om vaste gesteenten 
uit te hollen. Die teekenen bestaan in evenwijdige strepen en groeven , 
door het ijs in de rotsen gekrast , welke gekruist worden door andere 
evenwijdige lijnen , welke latere gletscherstroomen , uit eene verschillende 
hemelstreek afkomstig , daarin teweeg brachtten. Hieruit blijkt dat de 
tweede ijsstroomen zelfs niet in staat waren de ondiepe sporen eener 
vroegere beweging uit te wisschen ; hoeveel minder hebben zij dan de 
macht bezeten om diepe meerbekkens en fjorden eenige honderden 
meters in het vaste gesteente uit te graven 4 . 
Steunende op deze onloochenbare feiten kennen de bekende aard- 
rijkskundigen e. reclus en o. peschel aan de gletschers slechts eene 
hoogst bescheiden rol toe , om de vorming van fjorden te verklaren. 
Reclus meent , dat deze kustvormingen in de warmere gewesten slechts 
daarom ontbreken , dewijl zij daar , nauwelijks ontstaan , spoedig door 
rotspuin gevuld en daardoor onkenbaar werden. Overal waar het ijs 
zich uit de fjorden terugtrok , werkten de rivieren onophoudelijk aan 
hunne vulling met slib en rolsteenen , waartoe ook de zee het hare 
» bij bracht 5 . Ook peschel deelt deze meening. »Welke beteekenis” — • 
» vraagt hij — » hebben nu de gletschers voor de fjorden? Tot hun 
» ontstaan hebben zij in elk geval op geenerlei wijze medegewerkt; 
»maar toch moet men hun de verdienste toekennen, dat zij deze water- 
5* wegen van eene vroege vernietiging hebben gered. Werden namelijk 
» tijdens de fjordvorming deze kloven spoedig met gletschers gevuld, 
1 Sitzungsberichte der niederrheinischen Gesellschaft zu Bonn in 1874 ; dr. gurlT 
TJeber die F j orde” 
2 Quar ter ly jour nal , deel 29, N°. 114. 
3 Rütimeyer, » TJeber Thai - und Seebildung .” 
4 Uitvoeriger behandeld door kjerulf : »Bie EiszeitF 
5 Reclus, ~»La Terre” , deel 2, blz. 173. 
