386 
OVER FJOllD- VORMINGEN. 
staan zijn. Peschel 1 ziet daarin een werk van de onophoudelijk werk- 
zame golven der zee. 
Deze ondiepten beschermen de Noorweegsche fjorden tegen het in- 
dringen van het koude water op den bodem der zee , terwijl zij aan 
het water der oppervlakte , dat door den Golfstroom van Florida ver- 
warmd is, den vrijen toegang verleenen. Vandaar dat, terwijl in de 
zuidelijke fjorden de temperatuur van het water in de diepte slechts 
weinig verschilt van de gemiddelde temperatuur der lucht, welke 
omstreeks 6° bedraagt, deze in het Noorden, b. v. in het Ofoten- en 
Varanger-fjord , 4° hooger is dan die van den dampkring en zelfs 
in Finmarken nog -j- 2,°6 bedraagt 2 . Deze banken , welke geen beletsel 
opleveren voor de scheepvaart, verhinderen dus het zeewater in de 
fjorden , zelfs op hooge breedten , des winters te bevriezen en zijn eene 
der oorzaken , waardoor zeevaart en vischvangst , zelfs in het ongunstige 
jaargetijde mogelijk zijn. Dezelfde Golfstroom voert ook groote hoe- 
veelheden drijfhout aan: »Tallooze boomstammen,” zegt keller, »op 
»de Amerikaansche kusten ontworteld, en — wie weet hoe lang — 
» rondzwervende op den oceaan , spoelen hier aan den oever — en Fin- 
» en Laplander verwarmen hunne verschrompelde leden bij mahonie- , 
»palm- en sandelhout, onder de keerkringen gewassen, ’t Is de aalmoes 
»van het rijke Zuiden aan het arme Noorden — ’t is de weggeworpen 
» penning van de overdaad, die door den bedelaar wordt verbrast” 3 . 
Wij leerden in de vorige bladzijden verschillende invloeden kennen , 
die bij het ontstaan van fjorden werkzaam waren. Deze zijn talrijk 
en vandaar dat zij niet allen behoeven te worden ingeroepen, om het 
ontstaan van elke fjord in het bijzonder te verklaren. — Tevens zal het 
ons duidelijk zijn geworden , dat de tegenwoordige toestanden en ver- 
anderingen der aardkorst, die het onderwerp der natuurkundige aard- 
rijkskunde uitmaken, niet behoorlijk kunnen worden gekend, zonder 
acht te geven op hetgeen in vroegere tijdvakken van het bestaan der 
Aarde voorviel, hetgeen tot het gebied der geologie of aardkunde be- 
hoort. Beide wetenschappen behooren elkander te ondersteunen bij 
het ontrollen van het grootsche tafereel van de geschiedenis en den 
tegen woordigen toestand onzer planeet. 
1 Peschel-leypoldï , Physisehe Erdkunde , deel 1, blz. 482. 
3 Petermanns Ergünzungshefte N°. 68: h. mohn, »Die norwegische Nordmeer-Expedition . 5 ’ 
3 g. keller, Een zomer in het Noorden , deel 2, blz. 57. 
