406 
POPULAIRE NATUURKUNDIGE VOORDRACHTEN. 
plooien er verzadigder uit dan op andere plaatsen. Goudornementen 
maken evenzoo een beter effect op een bolle dan op een bolle opper- 
vlakte; het inwendige van een gouden beker ziet er heel anders uit 
dan het uitwendige. Bij glasschilderingen , waar men met doorvallend 
licht te doen heeft, dat tamelijk vrij is van bijgemengd wit licht, 
heeft men daarom ook met zulke krachtige verzadigde tinten te doen. 
Deze terugkaatsing van wit licht , dat zich met het gekleurde mengt , 
heeft men ook bij schilderijen in olieverf, welker kleureffect daardoor 
wordt verminderd. Om dezen invloed op te heffen wordt zulk een 
schilderij vernist ; men krijgt dan boven de verf der schilderij een 
glad oppervlak , dat een groot deel van het opvallende witte licht 
slechts in één bepaalde richting terugkaatst. In deze richting moet 
men zich niet plaatsen ; maar in alle andere richtingen valt hoofdzakelijk 
slechts gekleurd licht in het oog , dat door de onder het vernis zich 
bevindende verf wordt teruggekaatst. 
Oude olieverfschilderijen schijnen dikwijls met een grijzen of blauw- 
acntig grijzen schimmel bedekt te zijn , de details worden slecht waar- 
neembaar en de kleur wordt veel minder. Bij nadere beschouwing blijken 
er scheurtjes of barstjes in het vernis ontstaan te zijn , waardoor weer 
wit licht naar alle kanten wordt teruggekaatst. Het gebrek wordt 
opgeheven door oververnissen of nog beter door de oppervlakte der 
schilderij aan den invloed van koude alkoholdampen bloot te stellen ; 
deze maken het hars aan de oppervlakte week en .veroorzaken , dat 
de ontstane barstjes zich sluiten. Deze laatste door pettenkofer ont- 
dekte handelwijze wordt thans in de schilderij enverzamelingen algemeen 
toegepast. 
Gaan wij thans over tot de menging van verschillend gekleurde licht- 
stralen. Wij gebruiken daartoe een polarisatietoestel , een werktuig, 
dat hier niet nader kan worden beschreven ; maar waarvan ik alleen 
vermeld , dat men in staat is er twee verschillend gekleurde licht- 
bundels mede te verkrijgen , die gedeeltelijk door elkaar vallen. Op 
een wit scherm worden deze bundels opgevangen en men neemt daarop 
twee gekleurde cirkels waar, die gedeeltelijk over elkaar vallen en 
daar , waar zij dit doen , zich niet gekleurd maar wit vertoonen. Blijk- 
baar geven zulke paren van verschillend gekleurde stralen, onderling 
gemengd , wit licht licht. Zulke kleurenparen noemt men complementaire 
kleuren; ze zijn: rood en blauwgroen, oranje en cyaanblauw, geel 
en ultramarijnblauw, groengeel en violet, groen en purper. 
Vreemd schijnt het, dat volgens deze proef geel en blauw licht, 
