KLEURVERSCHIJNSELEN. 
409 
door middel van een bolle lens het vergroote beeld er van op het 
scherm geworpen. In het midden van den cirkel der glasplaat is een 
klein cirkeltje door een ondoorschijnende stof bedekt. Door een schuif 
wordt de helft van het cirkeloppervlak bedekt, zoodat men op het 
scherm ook slechts het lichte beeld van het halve cirkeloppervlak 
waarneemt. Staart men nu eenige oogenblikken naar de plaats, waar 
zich in dit beeld het kleine zwarte cirkeltje bevindt , en wordt daarna , 
terwijl men blijft staren , de schuif teruggetrokken , zoodat men weder 
den geheelen cirkel op het scherm waarneemt , dan schijnt de vroeger 
onbedekte helft donkerder dan die , welke men eerst bedekt had. Toch 
is het scherm op beide 'plaatsen even sterk verlicht. De verklaring 
van dit verschijnsel is de volgende. Op die plaatsen van het netvlies 
van het oog , waar in den beginne het beeld van den verlichten halven 
cirkel viel , is het netvlies door de sterke prikkeling tijdelijk minder 
gevoelig geworden voor den lichtprikkel , terwijl de overige deelen hun 
gevoeligheid behouden hebben. Valt nu daarna het beeld van den ge- 
heelen cirkel op het netvlies, dan zal de eerst waargenomen helft, 
door het afstompen van den lichtprikkel donkerder schijnen dan de 
eerst bedekte helft. Om dezelfde reden zal men , als men uit het heldere 
zonlicht in een bijna donker vertrek komt, de voorwerpen eerst niet 
kunnen onderscheiden , die men daarentegen zeer goed waarneemt , als 
men uit een donkere ruimte komt. 
Staart men nu in een op de gewone wijze verlichte ruimte een 
sterk verlicht voorwerp , zooals b. v. den sterk verlichten cirkel van 
daareven, eenige oogenblikken aan en vestigt daarna het oog op' een 
wit vlak , dan ziet men daarop een donker nabeeld ; in het als voor- 
beeld genomen geval een donkeren cirkel. Men noemt dit een negatief 
nabeeld, omdat wat in het aangestaarde voorwerp licht is, zich in 
het nabeeld donker vertoont, en wat donker was, licht. Zoo neemt 
men b. v. eön donker nabeeld waar van een brandende lamp , die men 
eenige oogenblikken gefixeerd heeft , als men daarna zijn oog op een 
wit vlak vestigt. Evenzoo neemt men donkere nabeelden van de zon 
waar , als men deze even heeft aangestaard. Bij deze proeven moet 
men steeds een zelfde punt van het voorwerp fixeeren om te zorgen , 
dat het beeld steeds op dezelfde plaats van het netvlies blijft. 
Voor ik verder ga, moet ik intusschen opmerken, dat dergelijke 
proeven over nabeelden , met sterk licht ondernomen en wat lang 
voortgezet , zeer gevaarlijk zijn. Plateau is er blijvend blind door 
geworden, terwijl fechner, om weer zijn gezicht te herstellen, ge- 
