KLEURVEïtSCHIJNSELEN. 
413 
licht op dezelfde plaats van het netvlies, dan ontstaat niet de ge- 
waarwording van wit , maar die van wit min rood , d. i. groenblauw ; 
omdat de gewaarwording van rood tijdelijk ontbreekt. Evenzoo zal 
men om deze reden ook van andere kleuren steeds de complementaire 
kleur in het nabeeld waarnemen. 
Minder gemakkelijk is de verklaring van het eveneens waargenomen 
verschijnsel , dat men , met het eene oog naar een gekleurd oppervlak 
ziende, terwijl het andere gesloten blijft, daarna, als men dit laatste 
opent en het eerste sluit , ook een complementair gekleurd nabeeld 
waarneemt. Hierbij kan toch geen sprake zijn van een wijziging in 
den physiologischen toestand der zenuwvezels, daar deze tegen de 
inwerking van het licht, door sluiting van het oog, werden beschut. 
Er schijnt dus hier geen physiologisch , maar een psychologisch ver- 
schijnsel aanwezig te zijn , dat zijn verklaring moet vinden in den toe- 
stand van dat deel der hersenen , waar de gezichtswaarneming tot 
stand komt. 
Na hetgeen over de gekleurde nabeelden is gezegd , is gemakkelijk 
te begrijpen, waarom men, na een rood vlak gefixeerd te hebben, 
een ander rood vlak mat ziet en een groen vlak verzadigden. Een 
koopman , die roode stoffen laat zien , doet goed om daar tusschen 
in b. v. een enkele groene stof te laten zien ; de prikkelbaarheid van 
de gezichtszenuw voor rood licht kan zich dan herstellen. Bekend is 
het , dat dames ter wille van haar teint moeten oppassen met het 
dragen van erg verzadigde kleuren ; de reden hiervan is , dat een oog , 
dat eerst het gekleurde kleed heeft aangestaard en daarna zich op 
het gelaat der draagster richt , dit min of meer complementair ge- 
kleurd ziet , wat bij sterk verzadigde kleuren vooral is waar te nemen ; 
zoo geeft blauw b. v. een gele teint. Bij verzadigde kleuren van groote 
lichtsterkte doet het verschijnsel , dat de aan het gekleurde vlak gren- 
zende deelen de complementaire kleur ivertoonen, en hetwelk men met den 
naam van contrastverschijnsel bestempeld heeft , zich veel sterker voor 
dan bij zwakkere en mattere kleuren , zooals b. v. die op eene schilderij. * 
Wil een schilder dus hetzelfde effect voortbrengen , dat men door het 
contrast in de natuur waarneemt, dan moet hij het objectief schilderen. 
Zoo wordt een gelijkmatig grijs oppervlak door de schilders geelachtig 
getint , als het aan blauw grenst ; roseachtig , zoo het aan groen grenst. 
De vorige verschijnselen noemt men die van het successief of navol- 
gend contrast. Zij onstaan door oogbewegingen. Het oog is door het 
zien van een bepaalde kleur voor de prikkeling daarvan ongevoelig 
