428 
HET TELEFONEEREN. 
bonden. Wanneer men nu ergens in dien draad een telefoon brengt 
dan kan men de gesprekken en militaire commando’s hooren , die van 
het schietterrein telefonisch naar de school worden overgeseind. Toch 
is die draad geheel afgescheiden van de telefoongeleiding. Maar wat 
is het geval? De aardplaat in de artillerie-school ligt op een afstand 
van eenige weinige meters van de gasleiding. Dat een gedeelte van 
den aardstroom , door deze leiding wordt afgeleid en dat daarop de 
metaaldraad een tweede derivatie vormt verklaart dit telefoneeren door 
een draad , die schijnbaar met geen telefoon in elektrisch verband staat. 
Aan een zelfde oorzaak moet worden toegeschreven , wat du moncel 
vermeldt. 
Leipzig en Dresden werden rechtstreeks aan elkander verbonden door 
een telegraafdraad die , over Chemnitz gaande , een lengte had van 
164 kilometers; die draad was alleen te Dresden en te Leipzig ge- 
leidend verbonden met den grond. Terwijl nu Dresden en Chemnitz 
wel konden correspondeeren door den telefoon , was dit niet het geval 
met Dresden en het veel naderbij gelegen Leipzig ; klaarblijkelijk door- 
dien een groot gedeelte van den stroom onmiddellijk langs de palen 
werd afgeleid naar de grondplaat te Leipzig en zoodoende op den hoofd- 
stroom in de lijn een derivatie vormde , die zijne werking te Leipzig 
verzwakte. Tusschen Leipzig en Dresden liggen achtereenvolgens de 
stations Wurzen en Riesa , het eerste op 26.6 kilometer van Leipzig, 
het tweede op 49 kilometers van Dresden. Wanneer men de aard- 
verbinding te Leipzig ophief, dan konden Dresden, Riesa en Wurzen 
toch nog elkander verstaan ; er moesten dus langs de palen stroomen 
worden afgeleid die door den grond langs de aardplaat in de batterij 
te Dresden terugkeerden en dit schijnbaar telefoneeren door één draad 
mogelijk maakten. Ja zelfs wanneer men de beide uiteinden van den 
draad isoleerde konden Wurzen en Riesa nog met elkander spreken. 
Maar nu hoorde men te Riesa beter wat te Wurzen werd gezegd dan 
omgekeerd ; waarschijnlijk doordien het grootere aantal palen tusschen 
Riesa en Dresden dan tusschen Wurzen en Leipzig een betere afleiding 
en daardoor een sterkeren stroom te weeg bracht in de eene richting 
dan in de andere. 
Een ander middel ter vermijding van groote kosten bij den aanleg 
zag men te recht daarin , dat men langs groote afstanden den draad 
zou kunnen spannen langs de palen , die reeds aangelegde telegraaf- 
lijnen droegen. Hierbij deed zich echter een nieuw bezwaar voor. Niet 
alleen dat zich nu derivatiën van den telegraafstroom gingen mengen 
