12 
"WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
Een reagens op salpeterzuur. — Al. grandval en h. lajoux bevelen het ge 
bruik van eene oplossing van phenylsulfonzuur en van eene oplossing van ammonia 
aan om de aanwezigheid van salpeterzuur in de lucht, in drinkwater, in den grond 
enz. na te gaan. 3 G. zuivere phenol wordt daartoe met 37 G. zwavelzuur ver- 
mengd. Wil men eenige vloeistof onderzoeken , dan wordt zij eerst in eene porceleinen 
kroes tot droog toe ingedampt; daarna laat men de kroes afkoelen, giet er een 
overmaat van het genoemde reagens, vervolgens eenige cM 3 gedestilleerd water en 
eindelijk eene overmaat van ammonia in. Dan wordt er zooveel water toegevoegd, 
dat de vloeistof evenveel ruimte inneemt (b. v. 10 cM 3 ) als het water, hetwelk 
onderzocht moet worden. 
Door de werking van het salpeterzuur op phenol wordt pikrinezuur (trinitrophenol) 
gevormd, hetwelk zich met de toegevoegde ammonia tot aramoniumpikrinaat 
vereenigt. De stof geeft aan de oplossing eene gele kleur. Heeft men vooraf met 
salpeter-oplossingen van bekende sterkte dezelfde proef genomen en gebruikt men de 
kleur hiervan als schaal voor de vergelijking, dan kan ook de hoeveelheid salpeterzuur 
gemakkelijk worden vastgesteld. 
Om het gehalte van het salpeterzuur in de lucht vast te stellen laten grandval 
en lajoux 50 L. lucht strijken door 10 cM 3 water, waarin een weinig zuivere soda 
is opgelost. Dit water wordt dan op bovengemelde wijze onderzocht. ( Comptes 
Rendus , Cl 62). d. v. c. 
PLANTKUNDE. 
Het herstellingsvermogen van levermossen. — Marchantia en Lunularia zijn 
twee geslachten van levermossen met vlak, uitgebreid loof, die in botanische tuinen 
algemeen als onkruid voorkomen; het eerste groeit daarenboven bij ons ook hier en 
daar op vochtige plaatsen in het wild. Volgens de onderzoekingen van vöchting 
bezitten deze gewassen een merkwaardig groot vermogen om zich na verwondingen 
weer te herstellen. Dit uit zich in het voortbrengen van een nieuw loof uit afgesneden 
stukken. Knipt men kleine stukken, midden uit het loof, en plaatst men deze op 
vochtig zand, zoo pleegt er een nieuwe tak aan te ontstaan, die zich weldra tot 
een geheel plantje ontwikkelt. Was het stuk zóó geknipt, dat het een deel van den 
middennerf bevatte, zoo geschiedt dit snel, anders langzaam. De takken ontspringen 
steeds aan de onderzijde, en wel aan het jongste deel of den top van het uitgeknipte 
stuk. Hoe jonger zulk een deel, des te meer doet zich de nieuw ontstane loot als 
eene voorzetting daarvan kennen; omgekeerd hoe ouder het is, des te scherper is 
de geleding, die de nieuwe tak ook later daarvan afscheidt. Neemt men alleen 
een groeipunt weg, zoo wordt een nieuw in de plaats daarvan voortgebracht en zet 
het deel daarmede eenvoudig zijn groei voort; hetzelfde geschiedt ook bij broedknoppen. 
Ook stukken van de broedbekers, van de stelen en stralen der inflorescentiën be- 
zitten dit herstellingsvermogen; hier echter ontstaan de looftakken uit het onderste 
