58 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
opstellen in hetzelfde werk (2) ITI, p. 189 en IV, p. 541. Wij kunnen daaruit 
slechts het volgende aanstippen. 
Uit een aantal uitkomsten van proefnemingen en beschouwingen leidt M. af, dat 
de bewegingen van de trilplaat eens Bell-telefoons , welke, door een geluid in de 
nabijheid daarvan voortgebracht , de stroomen opwekken die in een tweeden dergelijken 
bet zelfde geluid weder kunnen doen ontstaan, hoogst waarschijnlijk moleculairtril- 
lingen zijn, zeer gelijksoortig zoo niet identiek met die, waardoor alle vaste lichamen 
van willekeurigen vorm, een muur b. v. op een harer oppervlakten, al de trillingen 
overbrengen, welke men voortbrengt in de lucht die met de andere oppervlakte in 
aanraking is, onverschillig of die trillingen zijn enkelvoudig of samengesteld, in 
opvolging of gelijktijdig, en met standvastige perioden of bij aanhoudende of afwis- 
selende veranderingen daarin. 
In trilplaten van genoegzame dikte zouden deze bewegingen alleen werken. In de 
veel dunnere, zoo als die meestal worden gebruikt, komen ook nog de eigen tril- 
lingen der plaat , een eigen toon met eene bepaalde reeks boventonen, in aan- 
merking. De invloed daarvan is meestal meer schadelijk dan nuttig. Het bekende 
feit, dat men door de trilplaat dunner te maken tot zekeren grens winnen kan in de 
intensiteit van het overgebrachte geluid , maar veelal slechts ten koste van de duide- 
lijkheid der gearticuleerde klanken, vindt daarin zijne verklaring. 
Een der opmerkelijkste proefnemingen van mercadier is misschien wel de vol- 
gende. Wanneer men van een telefoon, hetzij een gewone van bell , met slechts één 
pool werkende, of een die met twee of meer polen werkt, de trilplaat geheel weg- 
neemt en dan spreekt in de klankholte, dan hoort men in een dergelijken die van 
zijn klankplaat voorzien daarmede in verbinding is gebracht, niets standvastigs en 
bepaalds. Enkele malen slechts een zeer zwakken hoogen toon, dat is alles. Maar 
zoodra men op de met een schijfje papier bedekte oppervlakte der magneetpool of 
polen van den eersten een weinig ijzervijlsel heeft gestrooid, dat zich daarop plaatst 
in wat men een aanduiding van krachtlijnen zou kunnen noemen , dan hoort men in 
den laatsten eenige in de eerste gesproken woorden, zeer zwak wel is waar, maar 
toch verstaanbaar wedergegeven. Tot zekeren grens wordt door vermeerdering van 
het ijzervijlsel het geluid versterkt. Meer nog door een versterking van het magne- 
tisch veld , terwijl het ijzervijlsel gestrooid is op een dun veerkrachtig plaatje , van 
mica b. v. , dat op geringen afstand van de pool is geplaatst. ln. 
Hoeveelheid warmte, door de verbranding van lichtgas ontwikkeld. — Witz 
(. Annales de chimie et de physique VI p. 256) heeft gevonden dat een cubiekmeter , 
bij 0° en 760 goed gezuiverd lichtgas, ongedroogd en met 6 cubiekmeters damp- 
kringslucht gemengd , door zijne verbranding 5200 calorien voortbrengt. Dezelfde 
hoeveelheid onvolkomen gezuiverd gas geeft onder dezelfde omstandigheden, 5600 
calorien. 
Wordt het gas, inplaats van met 8 volumina dampkringslucht, vermengd met 
