WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
61 
De omwentelingen aan de oppervlakte van den aardbol moeten niet, zooals men 
tot nog toe altijd heeft gemeend, worden toegeschreven aan eene inkrimping, die 
het gevolg was vau eene algemeene en gelijkmatige afkoeling. Zij waren het gevolg 
van deze, voor de aarde in het bizonder geldende omstandigheid dat de verkoeling 
sneller plaats heeft en dieper doordringt onder de zeeën dan onder het vaste- 
land. De krachten , die daardoor worden ontwikkeld , mogen al de vast geworden 
aardkorst op eene zelfs met betrekking tot de as van omwenteling niet symmetrieke 
wijze aandoen, zij hebben toch niet de gedaante van den aardbol kunnen wijzigen, 
die door de oppervlakte der oceaan wordt voorgesteld. Deze gedaante is, op weinig 
na, die van een omwentelings-ellipsoïde gebleven, wier afplatting alleen in den loop 
der eeuwen heeft kunnen veranderen. v. n. v. 
PLANTKUNDE. 
Betrekking tusschen bladgroen en koolzuur-ontleding. — In de talrijke proeven 
over den invloed van bemesting, die sinds jaren te Rothamsted in het groot genomen 
worden , nam J. H. gilbert waar , dat stikstofhoudende mest in het algemeen een 
donkerder groene kleur der bladeren ten gevolge heeft. Werden twee bunders koorn- 
land van dezelfde hoeveelheid stikstofhoudende mest voorzien, en kreeg de eene 
bunder daarenboven nog minerale mest en de andere niet, zoo was het graan op 
de laatste veel donkerder groen dan op de eerste. Ook het gehalte aan chlorophyl , 
berekend op het gewicht van gedroogde bladeren , toonde een overeenkomstig verschil. 
Doch het grootere gehalte aan bladgroen ging steeds gepaard met een geringeren 
oogst per bunder, zoodat de koolzuur-ontleding in de bleekere planten veel krachtiger 
was dan in de donkerder groene , en wel in verhouding van 3 : 2. Daarentegen 
was het stikstofgehalte in de laatste grooter, zoowel per bunder, als in verhouding 
tot de grootte van den oogst {Brit. Assoc. Aberdeen 1885.) D. v. 
De rol der bacteriën bij de voeding der planten. — De gewone bruine of 
zwarte blad- of tuinaarde ondergaat voortdurend scheikundige veranderingen , tengevolge 
waarvan hare bestanddeelen allengs geschikt worden , om door de wortels der 
planten te worden opgenomen. Deze veranderingen worden thans toegeschreven 
aan de werking der bacteriën, die in onnoemelijk aantal in dezen grond voorkomen. 
Eu daar nu de vruchtbaarheid van deze aardsoort juist op het langzame verloop 
dier omzettingen berust, mag men besluiten, dat de bacteriën in den grond een 
noodzakelijke voorwaarde voor den groei der hoogere planten zijn. 
Uitgaande van deze beschouwing heeft E. laurent boek weitplan ten gekweekt in 
potten met aarde, die goed gesloten en vooraf volkomen gesteriliseerd waren. Als 
controle dienden 1° even zoo gesloten en gesteriliseerde potten , die echter door een 
klein weinig versche, en dus bacterien-rijke aarde besmet waren, en 2° evenzoo 
gesloten potten met niet gesteriliseerde aarde. De uitkomst was, dat de planten der 
