74 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
Moleculairverandering van het ijzer bij hooge temperatuur Plonchon heeft 
aan de académie des Sciences , in hare zitting van 21 Juni 11. bericht dat de soorte- 
lijke warmte van zuiver ijzer bij een warmtegraad tusschen 660° en 723° C. plotse- 
ling zich verdubbelt. Al kunnen wij het niet geheel eens zijn met becquerel, die 
zijne medeleden deed opmerken dat bij dezelfde temperatuur de magnetische eigen- 
schappen van het ijzer plotseling verdwijnen , — misschien heeft de verslaggever 
der zitting, stanislas meunier, zich hier vergist — toch komt ons de uitkomst 
van plonchon zeer belangrijk voor, ook in verband met het verschijnsel, dat ijzer 
bij eene bepaalde temperatuur door verhooging daarvan plotseling inkrimpt, om 
bij verdere verhooging weder voort te gaan met zich uit te zetten. Dit laatste ver- 
schijnsel, het eerst door gore ontdekt, is later nader onderzocht door barret (Philo- 
sophical magarine XLVI p. 472 en daaruit dit bijblad, 1874 bl. 10). 
Het zou onzes inziens niet te verwonderen zijn indien het bleek dat de verminde- 
ring in stroomsterkte bij toenemende verwarming van de eene soldeerplaats van een 
thermoëlektrisch element ijzer-koper, het geheel verdwijnen van den stroom bij een 
bepaalden warmtegraad , en het terugkomen daarvan in omgekeerde richting bij nog 
hoogere temperatuur, met de bovenaangeduide verschijnselen bleek zamen te hangen. 
LN. 
De temperatuurschaal en de moleculairgewichten. — Bij zijn uitgebreid onder- 
zoek over de ontploffende gasmengsels, waarvan hij in zes verschillende opstellen in 
de Annales de chimie et de physique achtereenvolgens bericht heeft gegeven, moest 
berthelot zich ook noodzakelijk bezighouden met de specifieke warmte der gassen 
op zeer hooge temperaturen. Zijne uitkomsten aangaande de belangrijke toename daar- 
van met de temperatuur geven hem aanleiding om het volgende te doen opmerken 
{Journal de physique (2) V, p. 185). 
»Als wij ons twee luchtthermometers voorstellen, waarvan de eene, door de uit- 
zetting of de toename der spankracht, de temperaturen aangeeft en de andere de 
warmtehoeveelheden , die aan de daarin besloten lucht zijn medegedeeld , dan zullen 
deze beide overeenstemmen tusschen 0° en 200°, maar boven die temperatuur zullen 
zij bij voortgaande verwarming al meer en meer verschillen, zoozeer, dat als de 
eerste 4500 aangeeft, de tweede 8815 zal aanwijzen.” 
»Zulk eene belangrijke wijziging in de bekende eigenschappen van gassen geeft te 
denken 1 Wat wordt er, tegenover deze onophoudelijke en steeds voortgaande ver- 
anderingen in de eigenschappen van een zoogenaamd enkelvoudige stof onder den 
invloed van hooge temperaturen, van onze overtuiging en van onze atomistische hypo- 
thesen aangaande het aantal atomen in een molecuul, die alleen gegrond zijn op 
waarnemingen bij gewone of weinig hoogere temperaturen? Inderdaad, een grondige 
studie der specifieke warmten, die men vroeger als getuigen van deze hypothesen 
aanvoerde, schijnt het onbetwijfelbaar te maken, dat de warmte, die de zamenge- 
stelde moleculen dissocieert in hunne bestanddeelen , denzelfden invloed uitoefent op 
