OF MUTATIE- EN TEELTKEUSTHEORIE. 
11 
en mutaties ; men beschouwde de laatste in veel gevallen ook als 
gewone variëteiten. Dat was en is nog zoo bij de zoogenoemde kleine 
soorten of ondersoorten die in de natuur voorkomen. Haar aantal 
kan in de honderden loopen. Al te ijverige systematici hebben haar 
vaak verheven tot den rang van soorten, omdat haar kenmerken 
vast overerfden, en omdat zij zich vaak tusschen haar zusters, de 
andere ondersoorten derzelfde soort, konden handhaven, omdat zij 
in een woord vast waren. 
De beste toets echter om de twee hoofdsoorten van variaties van 
elkander te onderscheiden wordt ons verschaft in de verschijnsels, 
die zich voordoen bij kruisingsproeven, onderling en met de moe- 
dersoort . 
Honderd jaar geleden, toen men nog onwrikbaar vasthield aan het 
dogma dat de soort als zoodanig was geschapen en dus onverander- 
lijk moest zijn, hechtte men niet zoo veel gewicht als tegenwoordig 
aan het wonder der voortplanting en meer in ’t bijzonder der ge- 
slachtelijke vermenigvuldiging, een verschijnsel, dat zulk een hoofd- 
verschil uitmaakt tusschen bewerktuigde of levende en onbewerktuigde 
of doode voorwerpen. Wel heeft dit onderwerp ten allen tijde de 
geesten beziggehouden en geprikkeld tot onderzoek en beschouwing, 
maar toch is het eerst later, toen men het ontstaan van de soorten 
tot een punt van wetenschappelijke naspeuring ging maken, in nog 
veel hooger mate het kardinale punt geworden, waarom al deze 
overwegingen zich draaiden. 
Een bij eencellige wezens zeer gewone, en daarom zoo goed als 
zeker ook de oorspronkelijke, wijze van voortplanting is een een- 
voudige deeling. De cel splitst zich in twee cellen, die zelfstandig 
worden, en als twee nieuwe individuen voortleven. Van de hooger 
georganiseerde wezens zijn het vooral de planten, die zich ook langs 
ongeslachtelijken weg kunnen vermenigvuldigen, en dat vaak ook doen. 
Door uitloopers en afleggers, onder en boven den grond, door win- 
terknoppen bij waterplanten, die op den vorstvrijen bodem zinken, 
door stukken, die afbreken en wegwaaien of wegrollen, door middel 
van bladeren of andere deelen, die wortels maken, door knoppen, 
zooals bij vele bollen en ook aan bovengrondsche stengels, kunnen 
veel planten zich zoo goed vermenigvuldigen, dat zij vaak den in- 
spannenden en uitputtenden arbeid om vruchten en zaad te maken 
er aan geven. Kunstmatig gebeurt het door stekken, enten, occulee- 
ren, enz. 
Reeds bij infusiediertjes zien wij het verschijnsel ingewikkelder 
worden. Soms smelten daar twee dieren geheel samen. Het daardoor ont- 
staande voorwerp gaat zich dan verder weer vermenigvuldigen door 
gewone celdeeling of splitsing. Bij het pantoffeldiertje leggen twee 
