DE METEOROLOGIE VAN DEN VRIJEN DAMPKRING. 
47 
Wat de verdeeling der temperaturen betreft is bet volgende ge- 
bleken : 
Vooreerst is er, zelfs op hoogten van verscheidene duizende meters, 
in tegenspraak met wat geloofd werd, een aanmerkelijk verschil van 
temperatuur in zomer en winter. Voor 10000 M. hoogte bedroeg dat 
onderscheid tusschen de koudste en warmste maand : 9° C. 
Een ander niet verwacht feit, door de registreerballons van het 
observatorium te Trappes (Seine-et-Oise) aan het licht gebracht, is dat bo- 
ven een bepaalde hoogte, afwisselend van 9 — 14 kilometer, het dalen van 
de temperatuur geheel en al tot staan komt. Men had toch uit de 
bevinding, dat de reden waarin de temperatuur daalt grooter wordt 
naarmate men meer stijgt, afgeleid, dat op groote hoogten de lucht 
verbazend koud zou moeten zijn. 
De luchtstreek, waarin de temperatuur niet langer afneemt, de 
iso-thermale zone genoemd, is in oorden met lage luchtdrukkingen 
(3 — 9 kilometer op sommige plaatsen) dichter bij de aardoppervlakte, 
dan in streken met hoogen druk (omstreeks op 12—13 K. M.). 
Als algemeene regel is het kouder in het bovenste gedeelte van een 
anticycloon dan het is op de overeenkomstige hoogte boven plaatsen 
met lage barometerstanden, doch geldt het omgekeerde voor gemid- 
delde hoogten van ongeveer 5 KM. De laagste temperaturen zijn op- 
gemerkt nabij de hoogste barometerstanden. Een temp. van — 73° C. 
is herhaaldelijk te Trappes waargenomen en onlangs een nog lagere 
van — 80° C. in Oostenrijk. 
Uit waarnemingen met ballons, gedurende een week of langer 
dagelijks opgelaten, in verschillende jaren en seizoenen, is gebleken, 
dat in de hoogere luchtstreken de temperatuurwisselingen in perioden 
van slechts weinige dagen vaak aanzienlij ker zijn dan op den bodem. Zoo 
zijn op 11 K. M. herhaaldelijk verschillen van 15° — 20° waargenomen, 
terwijl die beneden slechts 2° — 3° bedroegen. 
Men houdt het er voor, dat het niet langer afnemen van de tem- 
peratuur in de hoogere luchtstreken samenhangt met het eindigen 
op zekere hoogte van luchtstroomen, die een verticalen component 
hebben. Deze volgen alsdan de isobarische oppervlakten. Er is geen 
temperatuursverandering meer ten gevolge van uitzetting of inkrim- 
ping der lucht. Zoowel door berekening uit de isobaren, als door de 
richtingen waarin de ballons zich bewogen, heeft men gevonden, 
dat de meeste depressies die zich nabij het aardoppervlak als vol- 
komene atmosferische wervels voordoen, met de hoogte allengskens 
van vorm veranderen. Dientengevolge treft men op een zekere 
hoogte (4 — 7 KM.) ten noorden van een depressie geen oostelijke 
