DE DRENTSCHE ESSCHEN. 
DOOR 
H. TIESSNG . 
Wie de Drentsche dorpen met hun meestal eigenaardig en vaak 
zoo hoog geroemd natuurschoon bezocht heeft, die heeft ook de 
Drentsche korenesschen gezien, welke die dorpen en gehuchten om- 
geven en daarmede een geheel vormen. Dit geheel is de bewoonde 
en bebouwde plek, omgeven door eene groote woeste en in den 
natuurstaat verkeerende landstreek, eene groote oppervlakte, die ons 
het werk toont van de voorgeslachten, te merkwaardiger tegenover het 
nog grootere woeste veld, dat door alle eeuwen heen met rust werd 
gelaten. De korenesch is de tot levens- en groeikracht gewekte bodem, 
welke aan de bewerkers van vroegeren en lateren tijd een bestaan 
opleverde, terwijl het omliggende heideveld bijna niets voortbracht. 
Wanneer wij ons het gebied van een dorp of gehucht in zijn ge- 
heel, of wel dat van eene Drentsche boerschap voorstellen, dan komen 
wij tot de zoogenaamde rnarke, bestaande uit de plaats zelf met al 
hare gronden, hetzij die al of niet in cultuur zijn gebracht . Het dorp 
of gehucht met hel omliggende korenland, de esch genaamd, is van 
die marke het voornaamste, het meest intensieve gedeelte, de grond, 
die met het leven en het bestaan der Drenthenaren in het nauwste 
verband staat, de bodem, die vroeger bijna alleen het kapitaal heeft 
uitgemaakt dat Drenthe aan grondwaarde bezat, welke waarde ver- 
band houdt met die der producten welke de grond voortbrengen kan. 
Het zijn dan de Drentsche bouwgronden, die wij in verband met 
de woonplaatsen (dorpen of gehuchten), willen beschouwen als het 
deel van den Drentschen bodem dat in vroegeren tijd het meeste 
voordeel opleverde. Voor het bestaan der bewoners van het platte 
land en op zandgrond was dit langen tijd het meest onmisbare en 
van het Drentsche grondgebied alzoo het meest belangrijke deel. 
Hebben de veengronden in lateren tijd meer de aandacht getrokken 
en meer waarde verkregen, de eschgronden waren voor de dorpen 
4 
