DE DRENTSCHE ESSCHEN. 
51 
taren bouwland. Het is moeilijk na te gaan omstreeks welken tijd 
de meeste bouwakkers werden aangelegd, maar vrij waarschijnlijk 
dat daaraan in de 18 de en 19 de eeuw niet meer zooveel werd gedaan 
als vóór dien tijd. De allergrootste boerderijen, de zoogenaamde zes- 
of achtpaards-plaatsen, bestonden in de 18 de eeuw niet meer. Misschien 
waren zij voor een geregeld bedrijf te groot en werden zij bij erfop- 
volging verdeeld, waardoor de plaatsen van 8 tot 12 Hectaren, de 
zoogenaamde vier-paardsplaatsen en nog kleinere ontstonden, die 
beter bevielen, omdat er de arbeidskrachten wel voor beschikbaar 
waren, wat met de eerste allicht niet het geval zal zijn geweest, 
omdat er geen arbeidende stand was zoo groot als in lateren tijd. 
Zoo zal de ontginning van woesten grond tot bouwland tot stilstand 
zijn gekomen. Misschien zullen ook de opbrengsten meer wisselvallig 
zijn geworden, zoodat men naar andere middelen tot verbetering van 
het landbouwbedrijf heeft uitgezien. Men heeft huur geëischt van 
het oude bouwland, men werd in de landschapsbelastingen aange- 
slagen naar het landgebruik, de kerk heeft hare pachten en tienden 
geëischt. De Drenthenaren, die het belang van de veefokkerij ook 
in verband met de esschen en den korenbouw beter leerden kennen, 
zullen toen meer aan groenlandverbetering, aan het afwateren van 
de gemeene weiden, aan het aanleggen van hunne hooilanden zijn 
begonnen. Ruim 150 jaren geleden werd het veenbranden ingevoerd 
(Zie blz. 388 jaargang 1903 van het Alb. d. Nat.) waarmede de veen- 
boekweit- en de raapzaadcultuur eene ongekende uitbreiding ver- 
kregen, hetgeen de uitbreiding der esschen tegenhield, maar het 
onderhoud, de verbetering van de kwaliteit der gronden zal hebben 
bevorderd, omdat veel veenboekweit verbetering in den toestand der 
veevoeding bracht, wat ook voor de mestbereiding van belang was, 
omdat veel boekweit- en raapzaadstroo het produceeren van veel 
stalmest bevorderde. De eschgronden zijn in het algemeen arm aan 
phosphor en behoorlijk voorzien van kali, en men denkt dat dit 
laatste een gevolg is van de ruime stalmestbemesting van vroegeren 
tijd, van de vermeerdering van kali in boekweit- en raapzaadstroo, 
terwijl het verlies aan phosphor, door de zaadvorming onvoldoende 
wordt aangevuld. Zoo heeft men met de bewerking van groenlanden en 
veengronden het evenwicht in stand gehouden en was eene voort- 
gaande uitbreiding van de eschgronden niet meer .te wachten. Het 
bouwland was als het naastbijgelegen op den hoogen bodem, zonder 
gevaar voor overstrooming, de meest intensieve grond en het oude 
huurstelsel van Drenthe, waarop wij nader terugkomen, wijst ons 
