DE DRENTSCHE ESSCHÈN. 
53 
eene einde breeder dan aan het andere, hëtgeen voor de bewerking 
met den ploeg lastig is . Dit wijst er op dat er bij den aanleg van 
de esschen geene geregelde en aaneensluitende ontginning plaats had, 
maar dat de eerste akkers als verstrooid in liet veld lagen, waarin 
latere ontginningen de perceelen deden ontstaan, wier vorm niet de 
algemeene langwerpig vierkante werd. Een fraaigevormde akker 
van b. v. 150 tot 200 M. lengte en 30 tot 40 M. breedte, wiens gren- 
zen evenwijdig loopen en wier oppervlakte van het westen naar het 
oosten enkele Meters helt, opdat hij van den ochtendzonneschijn pro- 
fiteeren kan, wordt door den Drentschen boer op hoogen prijs ge- 
steld en bij publieken verkoop altijd eenige procenten duurder be- 
taald dan de onregelmatige akker. Voorts stelt de eigenaar het op 
hoogen prijs zijn land op niet al te grooten afstand van het dorp of ge- 
hucht te hebben, waardoor de mestaanvoer minder bezwaarlijk 
en tijdroovend is, zoodat er van het land wordt gezegd dat het den 
haan moet hooren kraaien. Het allernaaste land wordt soms weer 
minderwaardig geacht, omdat het gewas er eenig nadeel ondervindt 
van de schaduw van het dorpsgeboomte en uit de omstandigheid, dat 
het gewas daar per hok minder koren levert, wil men afleiden dat die 
boomen of het gemis van zonneschijn nadeelig is voor de verspreiding 
van het stuifmeel van het bloeiend graangewas. In sommige esschen 
hebben de meeste akkers eenen eenigszins ronden vorm, in andere 
zijn ze meer egaal. Dit is het gevolg van de bewerking met den 
ploeg, waarop wij straks terugkomen. 
De grootte der esschen staat natuurlijk in verband met de grootte 
van het dorp of gehucht waartoe zij behooren en met den omvang 
van het bedrijf der inwoners. Zoo kan men in eene plaats, w r aar 20 
woonhuizen staan, eene ongeveer even groote of nog grootere koren- 
esch vinden dan in eene andere met 40 ïi 50 woonhuizen. In de 
laatstbedoelde dorpen of gehuchten heeft men dan meer huisgezinnen, 
die een klein landbouwbedrijf hebben. Geheel zonder landbouwbedrijf 
en alzoo zonder bouwland vindt men er in de gehuchten geen enkele. 
In de kerkdorpen was het vroeger evenzoo en ook de meeste timmer- 
lieden, smeden, schoenmakers en andere ambachtslieden hebben 
thans nog hun klein landbouwbedrijf. Zij, die er daar nu geheel zonder 
zijn, hebben altijd nog eenigen tuingrond in gebruik, doch hun getal is 
niet meer dan 5 tot 8 procent. Die tuingrond is voor hen nood- 
zakelijk omdat hier geene groenten, nieuwe aardappelen, enz. te 
koop zijn. Doch hierin komt ook al verbetering. Vroeger had ook 
elk dorpspredikant, burgemeester, dokter, notaris, enz. eenige land- 
bouw en veehouderij, wat nu niet meer het geval is. 
