56 
DE DRENTSCHE ESSCHEN. 
gemakkelijk is mede te deelen hoeveel hokken koren zijne beste 
akkers opleverden ; moeielijk op te geven hoeveel stuks rundvee per 
IJ. A. in zijn land wordt geweid, maar gemakkelijk hoeveel ieder 
perceel voeden kan. Eene zoodanige bijzondere en door ervaring 
verkregene landbouwkennis komt den boer met betrekking tot zijn 
bouwland goed te pas, aan eene meer uitgebreide en algemeene ken- 
nis gevoelt hij geen behoefte. 
Uit de wijze van aanleg der esschen, als wij beschreven, is het te 
verklaren dat zoo weinig in gepaste richting aangelegde wegen in 
de esschen gevonden worden. Men vindt er slechts enkele die tus- 
schen het korenveld voortkronkelen en daardoor wel het schilder- 
achtige van het korenveld in den zomer verhoogen, of rechtlijnig voort - 
loopen, maar bij den toestand van te weinig wegen is het bijna onmoge- 
lijk vele akkers anders dan in Augustus en in September met den mest- 
wagen te bereiken. Want alles, ook de stalmest, wordt op den wagen 
vervoerd; doelmatige mestkarren heeft men hier niet. Is de oogst van 
het land verwijderd, dan heeft ieder over andere perceelen vrijen 
toegang tot zijne niet aan de bestaande wegen grenzende akkers. 
Wordt een akker voor zomergewas bestemd, dan heeft overlegplaats 
met de eigenaren of gebruikers van akkers die aan wegen grenzen, 
om ook in den winter te kunnen mesten. 
De bewerking van het bouwland geschiedt in hoofdzaak met 
ploeg en eg. Spitten en graven wordt op dat land weinig gedaan. 
Zoodra de winterrogge in de laatste Juli • of eerste Augustusw r eek inge- 
oogst is, wordt het land ondiep geploegd, na eene droogte van ongeveer 
drie weken geëgd, daarna bemest, om medio September diep geploegd en 
terstond bezaaid te worden. De ploeg wordt getrokken door een of twee 
paarden, vroeger veelal door drie; de diepte voor het zaaiploegen 
bepaald met de hand. waarbij de afstand van den top van den 
achterovergebogen duim tot dien van den langen vinger geldt. Op 
zwaren grond wordt een paar c.M. dieper, op lichteren grond iets 
ondieper geploegd. In de meeste dorpen heeft men ploegen die »om- 
drijverscc worden geheeten, tegenover de aomsmijters:, in het Zuid- 
oosten van Drenthe in gebruik. Met den omdrijver begint men bij de 
eerste bewerking voren te trekken langs de lange zijden van den 
akker, zoodat de beide laatste voren in het midden van den akker 
open blijven tot de tweede bewerking. Bij herhaling van deze methode 
wordt de akker in het midden lichtelijk eenigszins hooger, eenophooping 
van teelaarde heeft er plaats en vandaar de helling naai* de zijgren- 
zen, waarop wij op bladz. 53 hebben gewezen. Met de omdrijvers 
begint men ter eener en eindigt ter anderer zijde van den akker, om, 
