58 
DE DRENTSCIIE ESSCHEN. 
schapen gedreven en door den eigenaar van den akker of door den 
herder des nachts bewaakt werden. Elke boer had beurtelings het 
recht de geheele kudde een nacht op zijn land te mogen brengen, 
en wanneer die kudde den volgenden morgen weer aftrok, dan was 
de akker voldoende bemest. 
Voor ongeveer 30 jaren, toen het wol vee gedurig aan ziekten, 
vooral aan schaapspokken en galziekte, leed, werd deze gewoonte 
afgeschaft, en thans wordt daarvan nog alleen door den scheper ge- 
bruik gemaakt ; want deze heeft onder zijne emolumenten nog het 
recht, gedurende vier of vijf nachten de geheele dorpskudde op zijn 
land te mogen brengen ter bemesting van zijne akkers. 
In de gemeente Odoorn bestond voor enkele jaren nog de ge- 
woonte om de schapen voor zoodanige bedoeling enkele nachten aan 
de diaconie aldaar af te staan. Deze had bij hare inrichting voor 
armverzorging ook eenig bouwland in gebruik, dat op die wijze be- 
mest werd. Een bijzondere soort armenzorg alzoo. 
De koopwaarde van het bouwland wisselt in verschillende tijden 
soms zeer sterk, er* loopt op de esschen van de verschillende dorpen 
en gehuchten soms zeer verre uiteen. Per mudde lands wisselt die 
waarde af van f45 tot f300. Dit is een groot verschil, doch het zijn 
niet de allerlaagste en evenmin de allerhoogste prijzen die wij ge- 
kend hebben. In de laatste jaren werd het bouwland duurder. 
De huur van het bouwland werd vroeger in natura, later meer in 
contanten betaald. Zeer algemeen was langen tijd in Drenthe de 
gewoonte zoodanig, dat het 1 / 3 deel van de netto opbrengst aan koren 
als huur gold. Waar de verhuurder van het bouwland liever niet 
met de wisselende korenopbrengst van de verschillende jaren wenschte 
rekening te houden, daar werd per mudde lands een mud koren als 
huur bedongen. De meiers of huurboeren huurden hunne plaatsen, 
als huis, erf, bouw- en groenland, veld en veen, tegen eene huursom 
groot f50 tot f120 aan zoogenaamde voorhuur, aldus genaamd als 
eerste huurvoorwaarde, en tegen het 1 / 3 deel van de zuivere rogge- 
opbrengst. Van het land voor de aardappel- en boekweitteelt werd 
dan geene huur aan rogge betaald ; het werd begrepen onder de 
voorhuur. Verwisselde een akker van huurder of kwam een andere 
meier op eene boerenplaats te wonen, dan bleef het l / 3 gedeelte van 
het korengewas in hokken, ten behoeve van den opvolgenden huur- 
der, nog op het land achter. De huurder, die in de wintermaanden 
huurt, aanvaardt het gehuurde in Augustus en betaalt reeds in No- 
vember den eersten huurtermijn, alzoo vóórdat . hij van het ge- 
huurde geoogst heeft. Daarvoor heeft hij het y 3 gedeelte, »de 
