DE DRENT8CHE ESSCHEN. 
85 
andere omstandigheden dan met de geschiktheid van den grond voor 
ontginning rekening gehouden. Bij voorkeur heeft men de esschen aan- 
gelegd op hooge gronden. Doch zoowel het heideveld, met zijne ijzer- 
of loodzuurhoudende grondlagen, als de meer vruchtbare leemhoudende 
bodem kwam voor die ontginning in aanmerking, en zoo hebben 
wij op bijna elke esch een merkwaardig verschil, zoodat het den boe- 
ren zeer goed bekend is in welk gedeelte der esch meer en beter 
koren groeit, welke gronden meer voor aardappelteelt geschikt zijn, 
enz. Men heeft gronden, waarvan de voren terstond na het op zaai 
ploegen eene lichtblauwe kleur vertoonen ; dat zijn de lichte zand- 
gronden, die welke een weinig lichtgeel zijn, eveneens lichte gronden, 
die vaak minder tegen droogte bestand zijn. Voorts de leemhoudende 
gronden, die vooral in droge jaren een goed gewas geven en voor de 
teelt van herfstknollen en vlinderbloemigen meer geschikt zijn en 
eindelijk de meer zware en vruchtbare zandgronden, die in de meeste 
jaren de hoogste opbrengsten leveren, en waar het graan in de jaren 
zooals 1900 en 1901 zoo licht gaat legeren, wat zeer nadeelig voor 
den landbouwer kan zijn. 
Eeuwen lang hebben de Drentsche esschen het bij eene stalmestbe- 
mesting klaar gehouden. Was het wonder dat zij, na bij eene vrucht- 
wisseling van om de 8, 10 of 15 jaren altijd koren te hebben opge- 
leverd en bij eene bemesting met stalmest die allengs slechter van 
kwaliteit werd, eindelijk aan voedselverarming begonnen te lijden, 
zooals wij daarvan in de jaren 1870 tot 1890 de voorbeelden hebben 
gezien ? 
Vroeger waren de esschen omgeven door hooge aarden wallen, 
opgeworpen om het graangewas voor de aanvallen van het vee 
van buiten en misschien ook om het voor koude winden te be- 
schermen, welke wallen waren beplant met eiken of ander hout- 
gewas, waarnaast in rustigen toestand de sleedoorn, prunus spinosa, 
bloeide en waar de stekels van de braambes, rubus fruticosus, 
dit vestingwerk hielpen versterken, waar de bloeiende brem ,genista 
pilosa , in den voorzomer eene bekoorlijke kleurschakeering aanbood. 
Bijna overal zijn die wallen later geslecht. Alleen om de korenesschen 
van de gehuchten Westdorp en Drouwen zien wij ze nog, en te Eksloo 
bestaan nog de aarden wallen, die van de buitenzijde met keisteenen 
zijn opgestapeld. 
Elke toegang van dorp of gehucht naar de esch was vroeger 
door een hek afgesloten, dat alleen wegens noodzak elijken aanvoer 
van stalmest in den winter en voorts van den oogst- tot den zaaitijd 
geopend was. Ook die hekken zijn bijna overal weg. Te Borger had 
