DE DRENTSCHE ESSCHEN. 
87 
te nemen, en te overleggen over de hoeveelheid zuiver koren, in dat 
jaar als huur te betalen. Met eerbied zag de Drenthenaar op tegen 
zijn korenveld, waar hem bij een veelbelovenden oogst een gevoel 
van dankbaarheid aan den Gever van het gewas bezielde, waar hij 
zich naar de denkbeelden van zijn tijd bij tegenspoed en mislukking 
verootmoedigde voor den grooten Wereldbestuurder, wiens gezindheid 
tegenover het zondige menschdom ook op het korenveld duidelijk werd. 
Zdd was de korenesch voor ieder de merkwaardige plek, die aan 
den boer een bestaan, aan den daglooner werk en brood gaf. Het 
was de beste nalatenschap der voorgeslachten, door hunne voetstap- 
pen gedrukt, met hunne zweetdroppels bevochtigd, door hen ontgonnen 
en bewerkt tot vruchtbaar land, het hooggewaardeerde overblijfsel, 
dat de herinneringen opwekt aan het verleden, dat heenwijst naar 
de toekomst, waarin anderen den grond na hem zullen bewerken. Op 
dezen grond zou elke wetsovertreding of schending van het eigen- 
domsrecht dubbel strafbaar zijn; niemand zou het wagen de vroeger 
geplaatste keisteenen, de scheidingen tusschen de perceelen, te ver- 
plaatsen en zich daardoor ten koste van een ander te verrijken met 
eenig grondbezit. 
Bij het nageslacht is deze heilige eerbied voor het korenveld niet 
zoo krachtig bewaard gebleven. De omstandigheden zijn aanmerkelijk 
veranderd, de tijden hebben ook hierop hunnen invloed uitgeoefend. 
Vroeger leverde de esch zooveel koren op, dat de Drentsche land- 
bouwer jaarlijks veel voor verkoop kon afstaan, later namei; de op- 
brengsten af en men had geene voldoende bestaansmiddelen meer 
om in aller behoeften te voorzien ; want de veenboekweitcultuur was 
geëindigd, de veehouderij niet genoeg vooruitgegaan, en menig 
Drenthenaar, niet gezind om van het landbouwberoep afstand te doen, 
berustte liever in den algemeenen druk des tijds dan andere 
bestaansmiddelen te zoeken. In de hoop op eene verbeterde opbrengst 
van het korengewas werd men van 1860 tot 1867 ieder jaar teleur- 
gesteld. Het jaar 186S was een uitstekend »roggejaar«, doch latere 
jaren van kleinere opbrengst volgden. Eerst na 1872 vestigde zich 
de algemeene aandacht meer op de veefokkerij, waardoor aanvankelijk 
veel verbetering ontstond, maar waarbij zich op den duur het be- 
zwaar zou voordoen van een jaarlijks tekort aan veevoedsel. Toen 
nam het gebruik van heide als veevoedsel in den winter zeer toe, 
zoodat dit, gelijk wij op bladz. 341 van den jaargang 1905 van dit 
tijdschrift gezegd hebben, van uit de velden, waar overvloedig heide 
voor het afmaaien geschikt was, tegen f 3 a f 4 per wagenvracht werd 
aangekocht. Men hield er dus meer vee op na dan men met de 
