PASCAL EN DE LEER VAN DE LUCHTDRUKKING. 
123 
Pascal, maar van Descartes. Deze laatste had, bij een bezoek aan 
Parijs, Pascal, wiens familie te Clermont aan den voet van den Puy 
de Dóme woonde, tot het nemen van de proef aangespoord. Doch 
Pascal, nog in de oude leer bevangen, deed daarvoor geen moeite 
en eerst een paar jaar later, 19 Sept. 1648, na herhaald aandringen 
van Descartes, werd de proef genomen door Pascal’s zwager Périer 
met vier of vijf anderen en met den bekenden uitslag. Een paar 
maanden daarna liet Pascal een brochure drukken: »Récit de la 
grande Expérience de 1’ Equilibre des liqueurs projetée par le Sieur 
B. P.ct, waarvan de eerste editie hoogst zeldzaam is, (er zijn drie 
exemplaren van bekend, twee in bibliotheken te Parijs en één te 
Breslau) en die vermoedelijk nooit in den handel is gebracht. Behalve 
de copie van een brief, dien hij beweert 15 Nov. 1647 aan Périer 
geschreven te hebben met het verzoek den Puy de Dóme te beklim- 
men (Mathieu beweert op goede gronden, dat die brief een verzinsel 
is), bevat de brochure het proces-verbaal van de proefneming en een 
uiteenzetting van de leer der luchtdrukking, kennelijk geheel in den 
trant van Torricelli. In den brief herinnert hij zijn zwager, dat 
hij voor hem de proef van »le vide dans le vide« nam. doch beschrijft 
die — geheel onnoodig, want de zwager had immers de proef gezien — 
zóó, als deze onmogelijk genomen kon zijn en eindelijk laat hij in 
de brochure zijn zwager nog meedeelen waardoor de uitvoering der 
proef zoo lang vertraagd is, doch om redenen waarvan Mathieu 
uitvoerig aantoont, dat ze stellig niet waar kunnen geweest zijn. 
Daar Pascal zich zelf alle eer toekende, wachtte hij zich natuur- 
lijk wel aan Descartes zijn brochure toe te zenden. Deze vernam 
eerst 11 Juni 1649 van Huygens, dat de proef op den Puy de 
Dóme genomen was en op zijn aanvrage meldde Carcavi hem 
den uitslag. 
Pascal zou later op »la tour St. Jacquescc de proef van den Puy 
de Dóme herhaald hebben, doch volgens Mathieu is dit niet zeker. 
Hij wijst er op dat Mariotte daarvan onder alle' voorbehoud 
melding maakt. 
Aan de vervanging van het dogma van ’t »horror vacuicc door de 
leer van de luchtdrukking heeft Pascal mitsdien in ’t geheel geen 
aandeel; behalve aan Torricelli heeft men die, volgens Mathieu, 
hoofdzakelijk te danken aan Kepler, Izaëk Beckman en Balioni. 
Pascal schijnt van zijn bedrog weinig genoegen beleefd te hebben. 
De Italianen verweten hem, dat hij zich met de veeren van hun 
landsman Torricelli getooid had en terwijl hij in zijn eigen land, vóór 
1648, als een veelbelovend jongmensch aangezien w r erd, (hij w^as 
