140 
DE DUINEN LANGS HET MEER VAN MIOHIGAN. 
wordt het zand kaal en begint het over het plateau heen te stuiven. 
Dit gaat veel sneller dan die eerste randduinvorming, omdat er nu een 
groote voorraad zand op de hoogvlakte beschikbaar is, terwijl het 
opkruien van het zand te^en de steile helling jaren noodig gehad 
heeft om dit bedrag te bereiken. Alle plantengroei op de mesa ot 
hoogvlakte wordt overstoven, veel soorten sterven terstond, andere 
groeien aanvankelijk door de bedekkende zandlaag heen, maar ten 
slotte moeten ook zij het opgeven. Zoo schuift de heuvelrand land- 
waarts in, alles doodend waar hij overheên komt. Aan de windzijde 
waait het zand op en weldra wordt de oorspronkelijke mesa hier 
weer ontbloot. Maar zij is nu kaal en zonder leven. Uit den grond 
blaast de wind dan zooveel zand los a!s hij kan, maar de steentjes 
en keien blijven liggen. Weldra vormen die een laag die voldoende 
is om den dieperen grond ten minste tegen de werking van gewone 
winden te beveiligen. Ondertusschen schrijdt de heuvelrij voortdurend 
landwaarts in. Bij Glen-Haven bezochten wij zulk een mesa. Van 
den bluff-rand aan de zijde van het meer af tot verscheidene hon- 
derden meters landwaarts was de geheele vlakte, die omstreeks 400 
voet boven het meer lag, kaal gemaakt door een betrekkelijk lagen 
rollenden zandrug. Enkele grassen en enkele een- en tweejarige plan- 
ten hadden er al weer op post gevat, zoodat wij een indruk kregen 
van den tijd, die voor het geheele proces noodig geweest was. Van de 
meerzijde af wandelend kwamen wij ten slotte aan den zandrug, die de 
oorzaak van deze verwoesting was. Hij was ternauwernood mans- 
hoog en slechts enkele malen breeder. Aan de zeezijde was de helling 
zeer zacht en dun begroeid met helm en andere grassen, maar aan 
de landzijde was de helling steil en kaal. Klaarblijkelijk schoof de 
wind het zand tusschen de verspreide helmplanten door en liet het 
dan achter den heuvelrug neervallen. Aan de voorzijde zag men, over 
een breedte van tientallen van meters, tusschen de kaal gewaaide en 
door de ontbloote moraine-steentjes bedekte vlakte nog talrijke lage 
zandhoopjes, waar een of andere helmsoort het zand nog een tijd 
lang terug hield. Aan de achterzijde was het grasveld der moraine 
betrekkelijk nog ongestoord, maar veel zand was hoog en ver over 
de heuvelreeks heêngewaaid en was begonnen de verwoesting voor 
te bereiden. 
Het overstuiven van moerassen en plassen door, in vergelijking, 
hemelhooge kale zandmassa’s is een allertreurigst gezicht. Plassen 
en moerassen dragen zooveel bij tot de afwisseling in de duinstreek 
en zij bieden een zoo rijken en zoo belang wekkenden plantengroei aan. 
De aanschouwing van een naderenden reus, die onmeedoogend dit alles 
