BOEKBEOORDEELINGEN. 
Botanische und landwirtschaftliche 
Studiën auf Java von Dr. W. Detmer. 
Verlag von Gustav Fischer in Jena» 
1907. 
Wat in den vreemde over ons land of over onze koloniën wordt 
geschreven, trekt altijd onze aandacht, en in ’t bijzonder wanneer 
de schrijver een man is van hooge maatschappelijke positie, een 
hoogleeraar aan een der Duitsche Universiteiten, wien men dus be- 
voegd mag rekenen een juist oordeel te kunnen uitspreken over per- 
sonen, toestanden en zaken, door hem behandeld. Prof. Detmer van 
Jena heeft, in opdracht van de Duitsche regeering, eenige maanden op 
Java doorgebracht en een uitvoerig verslag gegeven van zijn studiën 
op het gebied der plantenphysiologie, van de oerbosschen en van de 
tropische kultuurgewassen. Met ingenomenheid maakt hij melding 
van ons koloniaal beheer en van de gunstige toestanden, die aller- 
wege door hem worden aangetroffen ; hij meent den bloei van dit 
eiland, zoo groot als Zuid-Duitschland, te kunnen toeschrijven le. aan 
de uitnemende opleiding van onze koloniale ambtenaren ; 2e. aan de 
humane wijze waarop de inlander door hem wordt behandeld en 
3e. aan het veelbeteekenende feit dat de inboorlingen liet door hen 
bebouwde land wel aan Europeanen mogen verpachten, maar niet 
verkoopen. Ook al hebben verschillende koloniën, zegt hij, een ver- 
schillende wijze van besturing noodig, voor de Duitsche koloniale 
ambtenaren moet het van het hoogste belang geacht worden zich 
op de hoogte te stellen van ons beheer daar en van de maatschappe- 
lijke toestanden die men er aantreft. De Duitscher is er welkom en 
wordt er vriendelijk en voorkomend ontvangen, maar tegenover Duitsch- 
land is men koel gezind, want. ... dit rijk zou aan Nederland wel 
eens een of ander deel van zijn koloniën kunnen ontnemen 1 Laten 
wij er alleen dit op antwoorden : een tijdelijke afdwaling van een 
overigens helderen geest. 
Een vergelijking makende tusschen het voortbrengingsvermogen 
der planten en de verhouding van het klimaat in Java en Midden- 
Europa, meer in ’t bijzonder in Buitenzorg en Jena, ontleent hij eenige 
gegevens omtrent de klimatologische toestanden van Indië aan het 
schoone werk van Haberlandt, Botanische Tropenreise 1893. De 
