154 
BOTANISCHE UND LANDWTRTSCHAFTLICHE 
Wie in West- en Midden-Java reist, wordt getroffen door den 
heerlijken aanblik van de smaragdgroene rijstvelden, waartusschen 
de kampongs met hun boomgroepen verspreid liggen en waarachter 
de vulkanische gebergten, met de oerwouden bedekt, een omlijsting 
van het fraaie landschap vormen. De rijstbouw is voor den inboor- 
ling van het hoogste belang, rijst zijn voornaamste voedsel, naast 
de vruchten van de boomen in en om de kampongs, benevens hoen- 
ders en hare eieren. Overtuigd van het gewicht van deze kuituur 
voor .lava’s bewoners, wier aantal zoo belangrijk toeneemt, is door 
Prof. Treub te Buitenzorg een proefstation voor den rijstbouw 
gesticht en zijn in verschillende streken tal van proefvelden aan- 
gelegd, opdat de inboorling zelf zal kunnen zien welke wijze van 
bebouwing de beste uitkomsten geeft en welke variëteiten van de 
Ch'yza sativa voor hem de meest gewenschte zijn. Meestal als moeras- 
plant gekweekt, met behulp van soms zeer ingewikkelde bevloeiings- 
werken, blijkt toch dat een voortdurend onder water blijven der 
velden minder gunstige uitkomsten geeft, dan wanneer, in regelmatige 
afwisseling, eenige dagen van droogte telkens volgen en worden 
voorafgegaan door een even langen tijd van bevloeiïng, waarbij het 
water gewoonlijk 10 cM. hoog staat. In 4^ tot 6 maanden is de 
plant volwassen; geen wonder dus dat er streken zijn waar twee- 
maal per jaar rijst geoogst wordt van hetzelfde veld, dat door de 
bevloeiïng telkens van nieuw voedsel wordt voorzien en dat men 
daar dus het eigenaardig schouwspel kan waarnemen, dat op het 
eene veld rijst geoogst, op een ander daar naast liggend rijst geplant 
wordt. Men zaait de rijst niet onmiddellijk op de velden, maar op 
zaaibedden, zoekt de beste kiemplanten uit en brengt deze over naar 
de velden, een arbeid die gewoonlijk door vrouwen verricht wordt. 
Gemiddeld geeft een hectare land bijna 1300 Iv.G. rijst van uit- 
stekende hoedanigheid, waarvan zeer veel wordt uitgevoerd, om voor 
een deel vervangen te worden door, uit Rangoon en Siam ingevoerde, 
minderwaardige rijst. 
Zoowel in West-Java als op Ceylon is men, door allerlei ziekten, 
waaraan de koffieplantages leden, genoodzaakt geworden deze kuituur 
zeer te beperken en is daarvoor met gunstig gevolg de theeplant in 
de plaats gekomen, de Thea sinensis en nog meer de Thea assamica. 
Tot zelfs op een hoogte van 1800 M. groeit zij hier en daar, wordt 
uit zaad op zaaibedden verkregen en als plantje van 5 a 6 maanden 
oud op de velden uitgeplant, waarop zij langer dan een menschen- 
leeftijd haar hooggeschat product leveren kan. De noodige stikstofver- 
bindingen worden den bodem toegevoerd door bemesting met stalmest 
