166 
DE DUINEN LANGS HET MEER VAN MICHIGAN. 
een bosch allengs te zien verdwijnen. Natuurlijk ziet men bij een 
kort bezoek geen groote veranderingen; maar de half ten onder ge- 
brachte boomen spieken duidelijk genoeg en mijn gids, Dr. Cowles, 
die een tienjarige ervaring in deze streken had, kende de veranderingen 
uit rechtstreeksche waarneming. Van sommige plaatsen had hij voor 
jaren fotografieën gemaakt, die hij met den tegenwoordigen toestand 
vergelijken kon; op enkele had hij telken jare het bosch en hetstuif- 
duin van de zelfde plek uit gephotografeerd en liet hij mij deze 
serieën met den tegenwoordigen toestand vergelijken, terwijl wij op 
de plaats stonden, waar hij gefotografeerd had. Men staat dan 
verbaasd, als men ziet hoe groote verwoestingen in weinige jaren 
kunnen worden gemaakt. Dicht bij Glen Haven liep voor eenige 
jaren een rijweg door het bosch dicht langs den duinrand en reeds 
tweemaal heeft men dien weg moeten verleggen omdat een gedeelte 
overstoven was. Wij bewandelden de verlaten gedeelten van den weg. 
die nu bijna dichtgegroeid waren en waarover de omgewaaide boom- 
stammen schuin en dwars heen lagen. Twee geheele boerderijen 
waren hier onder het zand verdwenen. Van een afstand ziet men 
de grenslijn tusschen het gele zand en het donkergroene bosch nog 
duidelijker en ontwaart men hoe een uitgestrekte heuvelhelling tevens 
door het zand kaal gemaakt is. 
Want komt het stuifduin niet in een vlak bosch maar over den 
kam van een heuvel, dan verspreidt zich het zand natuurlijk en wordt 
de geheele helling van boven tot onderen meer gelijkmatig bedolven. 
Dit kan zich langs den heuvelrug over honderden van meters uitstrek- 
ken. De indruk is dan eenigszins anders. Wij bezochten een helling 
die een prachtig bosch van linden, eschdoorns, dennen en sparren 
droeg. Het waren hooge boomen, met veel openingen, waar kornoeljes 
en wilde kersen een dicht groen onderhout vormden. Wingerden, 
Vitis riparia, kropen in dit onderhout en tot hoog in de boomen op. 
Wij bevonden ons boven op de helling, op de plaats waar het zand 
deze reeds grootendeels kaal gemaakt had en konden, wegens de 
bocht in den heuvelrug, ver over het bosch heen zien. De afzonder- 
lijke boomsoorten waren aan de vormen en de kleur van haar loof 
te herkennen, maar de kleur zelve was meest bleeker dan normaal, 
hier en daar bijna geheel lichtgeel, tengevolge van het overstuiven 
der wortels met zand De denneboomen, die meest op het hoogere 
deel van de heuvels groeiden, hadden het meest geleden. Velen waren 
reeds geheel dood en kaal. Daarbij deed zich een zeer merkwaardig 
verschijnsel voor. De stammen stonden namelijk niet meer rechtop, 
maar helden meer of min voorover, zoo sterk dat sommigen geheel 
