DE DUINEN LANGS HET MEER VAN MICHIGAN. 
167 
horizontaal stonden. Het was een allervreemdst gezicht. Zij waren 
dood en bladerloos en hadden al vele takken verloren. De meesten 
waren kaal en grijs en staken daardoor scherp tegen het overige 
bosch af, maar enkelen waren dicht overgroeid met wingerdranken 
en dus van een levendig groen. Klaarblijkelijk waren de stammen 
gestorven omdat hun wortels door het overstuivende zand verstikt 
waren. Maar hoe was het mogelijk, dat zij daarbij hun stand ver- 
anderd hadden? Aan boschranden langs plassen en vaarten gebeurt 
dit vaak, doordat de grond onder de wortels wordt weggespoeld en 
de boom dan door zijn gewicht, langzamerhand voorover zakt. Dit 
was hier echter buitengesloten, terwijl daarentegen een deel der wortels 
door een zandlaag bedekt geworden was. Ik had echter de gele- 
genheid de oorzaak nader te bestudeeren. In de zandlaag waren de 
ondereinden der stammen schuin gedrukt; boven den grond was de 
stam rechtgebleven ofschoon zijn stand veranderd was. Dit bracht 
mij op het denkbeeld dat, op die helling, het opstuivende zand het 
ondereind van den stam door zijn gewicht, omlaag gedrukt had. Dit 
bleek bij onderzoek zoo te zijn en de mogelijkheid daartoe werd 
gegeven door een algeheele verweeking van het hout, zoover het 
door het zand bedolven was. Want moge het stuivende zand droog 
zijn, zoodra het neêrgevallen is kan het door regen nat gemaakt 
worden en behoudt dan de vochtigheid tot dicht onder de oppervlakte. 
Het geeft dan aan de doode bedolven stamgedeelten een even goede en 
wellicht nog betere gelegenheid om te verrotten dan de vochtige 
boschlucht. Het bleek dan ook dat die stammen, ofschoon hard en 
droog in de lucht, slechts los op hun voetstuk stonden. Wij konden 
ze heen en weer trekken en drukken en ten slotte gelukte het ons 
een vrij dikke maar korte stam daardoor geheel los te maken en uit 
het zand te voorschijn te trekken. Hij liet daarbij zijn wortels los 
en het ondereinde was zoo vergaan en z :>o week, dat men het weef- 
sel plat kon drukken en het water er uit persen. Geen wonder, dat 
zulk een weeke weefselmassa aan de drukking van het zware zand 
op den duur geen weerstand kan bieden. 
Evenals een duinrug over een grasvlakte heèn kan trekken en 
daarbij alle vegetatie dooden, kan hij ook over een bosch heêngaan 
en dit dooden. Het is daarbij niet noodig dat hij de toppen der 
boomen bedekt. Vooral denneboomen worden reeds bij een overdek- 
king met een meter dikke zandlaag of wat meer gedood. Trekt dan 
het zand verder landwaarts in, dan waait de laag weer weg en wordt 
het bosch ontbloot. Zulke doode bosschen kon men op verschillende 
plaatsen zien. Een zeer uitgestrekt bosch bezochten wij bij Glen 
