DR. R. A. REDDINGIUS, WAT IS ZIEN ? 
181 
eerste tot de physiologische, de tweede worden gerekend tot de psy- 
chologische wetenschap; en nu is het voor Reddingius duidelijk dat 
de physiologie zich kan uitbreiden ten koste van de psychologie, om- 
dat men zich kan voorstellen dat ten slotte alle gebeurtenissen, ook 
die in de menschelijke hersenschors, in het bereik onzer waarneming 
gebracht zouden kunnen worden. Al spreekt men van dierenpsycho- 
logie en van plantenzielen en plantenzintuigen, slechts het zoo beperkte 
menschelijke bewustzijn, of strikt genomen ons eigen bewustzijn, kan 
ons bekend zijn ; waargenomen verschijnselen behooren tot de physiolo- 
gie, kunnen nooit tot de psychologie behooren. 
Het volgende van het boek bestaat uit twee deelen, een eerste 
deel, waarin het Eenoogig zien, en een tweede deel, waarin het 
Tweeoogig zien behandeld wordt. 
In het eerste deel wordt eerst nagegaan hoe de lichtstralen een 
netvlieselement bereiken, daarin verandering te weeg brengen, waardoor 
arbeidsvermogen als zenuwprikkel vrij komt en van zenuwcel op 
zenuwcel voortschrijdt, waarbij sommige van die cellen de eigenschap 
hebben dat hare werkzaamheid een in ons bewustzijn vallend bewust- 
zijnsverschijnsel kan zijn, dat in meerdere of mindere mate kan bij- 
dragen tot den steeds veranderenden inhoud van het ik. Dat voort- 
loopende proces, waarvan de weg bepaald wordt door de hier of 
daar op dat oogenblik voorhanden zijnde weerstanden en dat onder 
invloed komen kan van gelijktijdige andere processen (bijvoorbeeld 
tengevolge van geluidsgolven), kan voorts zich uitstrekken tot klier- 
weefsel of spieren. Door den lichtprikkel, door de werking van het 
lichaam onder invloed van licht, komen dus gecompliceerde processen 
tot stand. Het woord gezichtswerktuig is physiologisch dus eigenlijk 
contrabande, omdat niet alleen de oogspieren, maar ook de spieren 
van den hals en feitelijk bijna alle spieren er toe gerekend zouden 
kunnen worden; beter ware dus te zeggen dat er in het grootste ge- 
deelte van het menschelijk lichaam verrichtingen, welke onder den 
invloed van licht tot stand komen, kunnen plaatsvinden, terwijl 
zulks ook het geval is met onder invloed van geluidstrillingen ontstaande 
verrichtingen, enz. 
Interessant zijn de nu volgende beschouwingen over het Phototropisme. 
Het is bekend dat planten zich naar het licht buigen, alsook vooral 
uit Loeb’s onderzoekingen, dat eencellige dieren en weekdieren en 
insekten, zich in de richting van licht bewegen, positief phototropisme, 
of zich er van afwenden, negatief phototropisme. Nu betoogt Reddingius 
dat ook de door lichtsinwerking tot stand komende reacties van de hoo- 
gere dieren en van den mensch, gecompliceerd phototropisme zijn. 
