182 
DR. R. A. REDDINGIUS, WAT IS ZIEN? 
Gaat men na dat planten en primitieve dieren geen oogen, zenuw- 
cellen en spieren hebben, en toch op licht reageeren, dan volgt dat 
die eigenschap van op lichtinval te reageeren in meerdere of mindere 
mate aan het protoplasma toekomt, aan de levende stof dus waaruit 
zij bestaan. Die primitieve wezens bewegen ten gevolge van lichtinval en 
Loeb veronderstelt, dat reeds een zeker verschil bestaat in dedeelen 
van het protoplasmatische lichaam, dus dat een verschillende prikkel- 
baarheid van protoplasmagedeelten aanwezig moet zijn. Bij hoogere 
dieren is het protoplasma gedifferentiëerd : in netvlies-element, zenuw- 
vezel, spiervezel. Het netvlies-element is meer dan ander protoplasma 
geschikt om het arbeidsvermogen van lichtstralen om te zetten in 
prikkel, evenals het zenuwelement beter geschikt is voor de voort- 
geleiding van dien prikkel en het spierelement tot actieve beweging. 
Indien nu verschillende lichtgevoelige elementen, waarin die oor- 
spronkelijke eigenschappen van het protoplasma-gedeelte bewaard 
zijn gebleven en welke als eenvoudig oog bestempeld kunnen worden, 
over het lichaam van een hooger dier aanwezig zijn, moet door licht 
uit bepaalde vrij beperkte richting een bepaald element veranderd 
worden ; en daar dit met een of meer bepaalde bewegingsorganen in 
prikkelgeleidende of zenuwverbinding staat, zal door de werking 
daarvan het dier in een bepaalde richting voortbewogen worden. Zijn 
er meer enkelvoudige oogen, dan moet alleen dat oog, hetwelk het 
meeste licht ontvangt, de daardoor intredende verandering als prikkel 
overgebracht krijgen tot in de spieren en moet er dus, bij de hoogere 
dieren, in het centrale zenuwstelsel een weerstand bestaan, die slechts 
op een punt tegelijk kan worden opgeheven, namelijk daar, waar de 
sterkste prikkel aanlandt of daar waar de geringste weerstand bestaat. 
Dit laatste bij voorbeeld als dat punt op dat oogenblik meer dan 
andere punten voor prikkels vatbaar is, zooals bij den mensch wan- 
neer er verwachting van iets bestaat. Het centrale zenuwstelsel bevat 
dus een algemeen remstelsel. 
Vallen nu lichtstralen achtereenvolgens in verschillende bij elkander 
gelegen eenvoudige oogen, doordat, bij voorbeeld, een ander levend 
wezen zich in de nabijheid beweegt, dan is de reactie daarop de 
phototropische beweging, positief of negatief al naarmate de bewe- 
gingsorganen gericht zijn. Sommige spinnen zullen toespringen, een 
vlieg zal weg vliegen naar rechts of naar links, bij zwakken prikkel 
zullen beide eene oplettende houding aannemen. 
Ons netvlies is te beschouwen als te zijn samengesteld uit een 
groot aantal zelfstandige eenvoudige oogen, waarvan elk slechts licht 
uit een zeer beperkte richting ontvangen kan; de door den lichtinval 
