DR. R. A. REDDINGIUS, WAT IS ZIEN? 
183 
teweeggebrachte prikkel wordt overgebracht op bepaalde voor ieder 
der eenvoudige oogen verschillende combinaties van bewegingsorganen. 
Die bewegingsorganen voegen zich van spiervezels tot spieren samen, 
en nu maken de mogelijkheid van verschil in werking van een spier, 
en de mogelijkheid van verschil in combinaties van twee of van meer 
spieren het mogelijk dat er slechts een gering aantal spieren noodig 
is om aan ieder van de duizenden eenvoudige oogen een alleen aan 
hem eigen bepaalde werking op spieren te geven. Ook de lang ge- 
rekte lichaamsvorm der dieren is van invloed geworden op de be- 
weging, welke het lichaam kreeg door het invallen van licht uit de 
een of andere richting; over het algemeen is de phototropische reactie 
te splitsen in draaiing en in voorwaarts beweging, gelijk door den 
schrijver nader uiteengezet wordt; de gele vlek, de ophooging van 
zeer vele eenvoudige oogen centraal aan de achterste oogpool, staat 
in verband met de voorwaarts beweging, welke beweging echter in 
het centrale zenuwstelsel veelal geremd wordt; de draaiende beweging, 
welke aan het voorwaarts bewegen vooraf gaat, blijft evenwel haar 
reden van bestaan behouden, het geheele lichaam echter behoeft niet 
meer gedraaid te worden, maar het is voldoende als alleen de gele 
vlek naar het voorwerp gericht wordt. Kan het hoofd dus ten opzichte 
van het lichaam bewogen worden, dan kan het lichaam bij dat rich- 
ten van de gele vlek in rust blijven, zooals ongeveer bij de vogels; 
bij hoogere dieren, apen en menschen, was die bewegelijkheid nog 
niet voldoende en ontstonden door oogspieren in de kassen bewege- 
lijke oogbollen. 
De richtingsbeweging der netvliesgroefjes — bij de hoogste dieren 
ligt een groefje in het centrum van de gele vlek — en een geheel 
daarmee overeenkomende van de ledematen zijn te beschouwen als 
gevolg van een en hetzelfde proces, van de werkzaamheid van een 
en dezelfde zenuwcellencombinatie. Die richtingscombinatie is verdeeld 
te denken in ondercombinaties, waardoor de verschillende lichaams- 
gedeelten bewogen kunnen worden, al naarmate er al of niet geremd 
wordt. Hierbij kan een bewustzijnsverschijnsel optreden, het vallen 
van de aandacht op de plaats van het voorwerp, dat zich dan in een 
bepaalde richting van ons bevinden moet, hetzij in onze gewaarwor- 
ding of in onze voorstelling. 
Is die harmonie tusschen de richtingsbeweging der netvliesgroefjes 
en de richtingsbewegingen der ledematen nu aangeboren of aange- 
leerd ? Is zij onveranderlijk of niet? Hoogstwaarschijnlijk is die har- 
monie bij hoogere dieren wel aangeboren; de tweede vraag geeft den 
schrijver aanleiding zijne proeven mede te deelen, waaruit blijkt, dat 
