232 
KLIMAAT-UITERSTEN. 
van de onaangenaamheden van een vochtig , heet klimaat, mogen wij 
niet nalaten ook te gewagen van de nadeelen van geringe relatieve 
vochtigheid. Slaan wij daartoe een blik op den weêrstoestand, die 
somtijds in het droge jaargetijde in de tropische gewesten kan heerschen, 
en wel in het bizonder op de beschrijving van een zoodanigen toe- 
stand, die ons gegeven wordt door den zendeling ScXhnker van den 
Harmattan, den drogen woestijnwind aan de Goudkust. 
„Den I6 den November stak te Abutifi (circa 150 K.M. van de kust 
verwijderd) de Harmattan op ; te Aburi (30 K.M. van de kust) kwam 
den 17 den onweer met een weinig hagel voor, waarop den 18 den de 
Harmattan begon. Denzelfden dag kon hij ook worden opgemerkt te 
Accra aan de kust. De avonden werden koel, de omgeving was als 
in een lichten nevel gehuld. Des nachts werd het zoo koud, dat men 
zich bij gesloten vensters in wollen dekens hullen moest, over dag 
waren de hitte en de droogte van de lucht zeer groot. De bladeren 
der boomen verdorden en vielen af, het gras verschroeide en alle 
groen, ook dat der bananen, verdween. Tafels trokken krom, deuren 
en vensters kregen scheuren en spleten, kleeren en schoenen verloren 
de anders niet te onderdrukken schimmel, kaften aan boeken trokken 
krom en alles werd bedekt onder een stoflaag. 
„Zelfs de dieren leden onder de droogte van de lucht, de paarden 
werden onrustig, de kippen zaten stil en legden geen eieren meer. 
Ieder voelde zich ziek, vooral als de stof zoo dicht werd, dat men 
geen 30 M. ver kon zien. Men voelde zich afgemat, onbehagelijk, de 
lippen barstten, «ie neus deed pijn, de oogen brandden en waren erg 
rood, de tong was droog, men moest dikwijls drinken, hetgeen de 
pijn in de keel iets verzachtte. Eindelijk wreef ik het lichaam, des 
morgens dadelijk na een bad, met vaseline in, waardoor de bijtende 
pijn op de huid verdween. De inboorlingen leden nog meer, zij hadden 
koorts en waren als verkouden. 
„De Harmattan duurde tot half December, trad daarna weder 2 
weken op om eerst aan het einde van Januari te eindigen.” 
Karl Dove schrijft over de droogte van het klimaat van het bin- 
nenland van Duitsch Z.W.- Afrika, dat in tegenstelling met de kust 
zeer droog is : „De geringe vochtigheid van de lucht heeft overigens ook 
hare schaduwzijde. Al het uit Europa afkomstige hout trekt krom 
en scheurt. Geweerkolven, wagendeelen, huisraad, krijgen scheuren, 
de nagels, ja zelfs de punten van de baardharen splijten, de lippen 
springen en op reis bladdert de huid op het gelaat en op de handen in het 
begin zoo sterk af, dat men haar in vrij groote lappen kan aftrekken.” 
Zoo kan men tallooze beschrijvingen aanhalen van de onaangenaam- 
