240 
BERBERIS VULGARIS. 
is ook aan de roestziekte paal en perk gesteld. Maar zelfs de wind 
mag geen sporen van een Berberis-zwam over kunnen brengen, en 
dit te voorkomen is voor een landbouwer meestal ondoenlijk. 
De gele, sierlijk hangende bloemtrossen van de plant hebben voor ons 
nog een bizondere aantrekkelijkheid, die velen wel bekend zal zijn. 
Raakt men namelijk met de punt van een grassprietje of een 
ander spits voorwerp de basis van een helmdraad aan den binnen- 
kant aan, dan klapt, met een plotselingen ruk, de meeldraad naar 
binnen toe en de stuifmeelhokjes openen zich met klepjes. Het 
stuifmeel komt op den stempel en veroorzaakt zoodoende zelfbe- 
vruchting, maar meestal wordt, als de prikkel door een insectenpoot 
is geschied, een gedeelte meêgedragen door den bestuiver en overge- 
bracht op den stempel van een andere bloem. 
Reeds Linnaeus kende dit verschijnsel en heeft het vermeld in de 
d Flora suecicaa van 1755. Vele andere botanici hebben later over de 
prikkelbaarheid der Berberis-meeldraden geschreven en deze onder- 
zocht onder de meest verschillende omstandigheden. Zoo w r erd als 
prikkel, behalve mechanische aanraking, gebruikt: warmte, licht, 
electriciteit, giftig werkende chemische stoffen, allerlei dampen, enz. 
Hoe het eigenlijke proces echter plaats had, wist men niet; voor 
leeken bleef het een wonder, plantendeelen zich als organen van 
dieren te zien bewegen. 
Pas in den tateren tijd is er meerdere klaarheid over de inwen- 
dige veranderingen zelve gekomen, die tot gevolg hebben dat de 
helmdraad zich kromt. 
Pfeffer, Unger, Sachs en anderen toonden aan, dat de beweging 
op verschil in weefselspanning berust ; vooral van den eerstgenoem- 
den is de theorie uitgegaan, die ons de verklaring geeft van de ver- 
schillende zichtbare bewegingen bij sommige planten. De meest be- 
kende proefobjecten waren en zijn nog steeds de Mimosa-soorten 
(kruidje-roer-mij-niet) en de prikkelbare meeldraden van Centaurea 
jacea (wammesknoop) en verwante soorten. 
Volgens Pfeffer komt de beweging tot stand, doordat terstond na 
den prikkel uit de cellen van een bepaald weefsel, waarvan de wanden 
onder een hoogen turgordruk staan, plotseling vloeistof uittreedt in de 
intercellulaire ruimten. De turgor of weefselspanning in die cellen 
vermindert, de vacuole wordt kleiner en de elastische celwand volgt 
het terugwijkende wandstandige protoplasma. Het volume van dat 
complex van cellen wordt dus kleiner, terwijl in ’t weefsel aan de tegen- 
overliggende zijde van den meeldraad de turgor grooter wordt; het 
orgaan kromt zich dus en de concave zijde bevindt zich daar, waar de 
