berberis vulgaris. 
243 
zichzelf staand, gesloten geheel vormen, een „orgaan”, waarin voort- 
durend dezelfde hoeveelheid vocht uitgeperst en opgezogen wordt. 
Hoe komt het nu, dat het cel vocht afgescheiden en weer opgenomen 
wordt? Deze vraag is zeker de moeilijkste bij Pfeffer’s theorie en 
het antwoord is daar ook nog niet afdoend op gevonden, De ver- 
bazende snelheid, waarmee de beweging plaats heeft, is tevens eene 
omstandigheid, die de verklaring moeilijker maakt. 
Neemt men nu aan, dat plotseling het wandstandig protoplasma, 
en met name de wand van de vacuole, waarin het cel vocht ligt, 
zijn impermeabiliteit voor het celvocht zou verliezen, of aanzienlijk 
verminderen, dan kan men zich een even plotseling uittreden van 
het celvocht voorstellen. 
De toestand zou dan zijn als bij een afgestorven cel. Met het cel- 
vocht zouden dan de stoffen, die er in opgelost zijn, uittreden in de 
intercellulairen. Hoe zou dan echter, na de reactie, de concentratie 
in de cel weer groot genoeg kunnen worden om de vloeistof weer 
op te nemen? 
Dit gebeurt door osmotische kracht, die alleen tot stand komt bij 
een grootere concentratie van de oplossing in de cel. Het is gemak- 
kelijk te begrijpen dat, na iedere reactie, een hoeveelheid osmotisch 
werkende stof uit de cellen in de intercellulairen zou komen en nadeelig 
werken op de opname. Pfeffer hield dan ook deze verklaring voor 
onwaarschijnlijk. Een andere veronderstelling is, dat de stoffen, die 
in ’t celvocht opgelost zijn, die dus den osmotischen druk bewerken, 
plotseling haar kracht zouden verliezen, b.v. door chemische ver- 
andering, of wel doordat zij momentaan door het protoplasma ge- 
bonden, onwerkzaam gemaakt worden. Het celvocht, in zijne werking 
nu dus bijna zuiver water, treedt dan door den wand naar buiten. 
Is het echter aan te nemen, dat zulk een gecompliceerde verandering 
zóó plotseling zou kunnen plaats hebben? Immers naarmate de os- 
motische druk kleiner wordt, moet het water uittreden en dus de 
beweging geleidelijk plaats hebben. 
De hypothese van Juel heft ook dit bezwaar op. Nadat de maxi- 
male turgor zich hersteld heeft, is de dichtheid van het wandstandig 
protoplasma zoodanig, dat dit ook voor water ondoordringbaar is. 
Is dan daarbij nog de grootst mogelijke hoeveelheid osmotisch wer- 
kende stof in het celvocht gebonden, of chemisch in een onwerkzamen 
toestand gebracht, dan heeft de helmdraad ook zijne grootste gevoe- 
ligheid bereikt. Bij het ontvangen van een prikkel wordt momentaan 
de vacuolewand doordringbaar voor water en met geweld treedt dit 
uit. Verkrijgt na de reactie de opgeloste stof in het celvocht weer 
