270 DE THEORIE VAN HET CAOUTCHOUC-VUEKANISEERPROCES. 
laboratoriumsautoklaaf, met veiligheidsklep, thermometer en mano- 
meter. Het water in den autoklaaf werd aan den kook gebracht, 
de beker met kokend water gevuld, de strooken er in gelegd en de 
autoklaaf gesloten. Wanneer de verlangde temperatuur was bereikt, 
werd de tijd opgenomen en de temperatuur een zekeren tijd konstant 
gehouden, na afloop waarvan zoo spoedig mogelijk de stoom werd 
afgeblazen, de autoklaaf geopend, een strook er uit genomen, zoo 
noodig kokend water bijgevuld, de autoklaaf weer gesloten en de 
proef op dezelfde wpze voortgezet. De monsters werden in zeer fijne 
draden gesneden en zonder drogen, dadelijk met aceton geëxtraheerd, 
om alle vrije zwavel er uit te halen. Deze extraktie werd drie dagen 
achtereen ; uitgevoerd, om zoo zeker mogelijk te zijn; daarna werd 
het gehalte aan gebonden zwavel volgens Carius bepaald. Er bleek 
nu, dat dit gehalte aan gebonden zwavel toenam met langeren vul- 
kanisatieduur, eveneens bij hooger temperatuur. De cijfers, die Weber 
vond, heeft hij in eene grafische voorstelling vereenigd. ') 
Treffend is het optreden van de knikken in de lijnen; bij drie- 
malige herhaling der proeven vond W t eber die telkens weer. Ver- 
schillende caoutchoucsoorten gedroegen zich verschillend, wat betreft 
hunne zwavelopname, iets, dat in de praktijk reeds lang bekend was. 
Er is dus wel geen twijfel aan, dat het vulkaniseeren bestaat in 
het vormen van eene chemische verbinding van caoutchouc met 
zwavel, een polypreensulfïd, zooals Weber het noemt, juister : dime- 
thyloktadieënsulfiede. Dit chemisch proces is in de eerste plaats geken- 
merkt door zijn langzaam verloop. 
Nu ligt de vraag voor de hand, is het proces een additie- of een 
substitutieproces ? In het eerste geval heeft men: 
(Cjo H ï6 ) n -f- S 2 == (ClO H l6 ) n Sj 
in het tweede: (Cio H l6 ) n -4- 2 S 2 = (Cio H 16 — 1 * * 4 /n)n S 2 4- 2 H 2 S. 
Hier zou dus, zooals ik reeds opmerkte, ontwikkeling van groote 
kwantiteiten zwavelwaterstof moeten plaats hebben, hetgeen echter 
niet of hoogstens in sporen optreedt. Het vulkaniseeren is dus een 
additieproces. 
Bij een overmaat zwavel en bij hooger temperaturen of langer 
vulkanisatieduur gaat het produkt meer en meer in een harde massa 
over, die meer algemeen bekend is onder den naam van eboniet, en 
ook hierbij vindt geen noemenswaardige zwavelwaterstofontwikkeling 
1) Voor deze teekeningen, waarvan schr. gedurende zijn voordracht 
lantaarnplaatjes vertoonde en die in dit tijdschrift niet afgedrukt kon- 
den worden, wordt verwezen naar Weber: The chemistry of India- 
rubber . 
