284 
DE COLLOÏDEN IN DIENST DER HYGIËNE. 
praecisie-instrument van privaatpersonen en van inrichtingen ten 
onzent heeft de reis heen en terug naar Berlijn gemaakt. 
Een ander hoogst belangrijk instituut is het »Königl. Prüfungs- 
anstalt für Wasserversorgung und Abwasserbeseitigungcc te Berlijn. 
De groote sociaal-hygiënische vraagstukken betreffende de voorziening 
van drinkwater voor de groote steden en de verwijdering van haar 
afval worden daar door den leider, prof. dr. Schmidtmann, met de 
beste hulpmiddelen proefondervindelijk bestudeerd en een staf van 
wetenschappelijke mannen — Dr. Günther, dr. Thumm, dr. Welter, 
om slechts enkelen te noemen — staat hem daarbij ter zijde Zoo 
kunnen onderzoekingen plaats vinden, die slechts kans op succes 
aanbieden, als zij op groote schaal uit een ruime beurs ondernomen 
worden. Zoo is jarenlang de quaestie der biologische reiniging van 
het afvalwater in studie genomen en de »Mittheilungen<( bevatten 
reeds menig verslag van beteekenis van de verkregen uitkomsten . 
Wij wijzen o.a. op het lijvige, met fraaie litographische platen ver- 
sierde Heft 3, dat de uitkomsten bevat van de kritische studie, die 
de gedelegeerden van de inrichting — Dr. Thumm en Bredtschneider — 
in Engeland gemaakt hebben van de wijze, waarop daar te lande 
praktisch het afvalwater gezuiverd wordt Het is echter niet mijn 
bedoeling, om den arbeid van het belangrijke instituut van de laatste 
jaren hier ter sprake brengen. Ik wil slechts de aandacht vestigen 
op het laatst verschenen Heft 8, waarvan dr Weldert de beleefdheid 
had mij een Sonderabdruck te doen toekomen. Het heeft betrekking 
op een belangrijke toepassing van de eigenschappen der colloïden en 
wel eene, waarvan door mij gewag gemaakt werd in een opstel over 
den colloïdaaltoestand der stof in dit Album 1 ). 
Ik schreef: »Het is bekend, dat men reeds lang kleine hoeveelheden 
ferrichloride aan water toevoegde om het te zuiveren . Het ferrichloride 
dissocieert zich dan en er ontstaat colloïdaal ijzeroxyde. Bedriegen 
wij ons niet, dan werd deze methode indertijd door prof. Gunning 
aanbevolen en te Kralingen toegepast. De deeltjes van het colloïdale 
ijzeroxyde zijn positief geladen en die der in afvalwater zwevende 
stoffen nagenoeg alle negatief. Zij vlokken elkander uit en het water 
kan boven het neerslag helder en schoon afgegoten worden« 2 ). 
Van toepassingen van dien aard is later in ons land niets meer 
vernomen. Voor onze waterleidingen heeft men veelal zuiver grond- 
water weten te vinden en, waar rivierwater gebruikt moet worden, 
D Album der Natuur, Jg. 1904, blz. 289. 
3 ) T. a. p. bladz. 305. 
