286 
DE COLLOÏDEN IN DIENST DER HYGIËNE. 
was, om het ijzerhoudende water van de zandlaag boven de klei te 
vermengen met het bruine water onder de klei, om de organische 
stoffen en de ijzerverbinding zich in bruine vlokken te doen afschei- 
den en boven het bezonken neerslag een uitnemend kleurloos water 
te verkrijgen, nagenoeg vrij van ijzer en van organische stof. 
Op grond van de eigenschappen der colloïdale stoffen had men 
deze uitkomst kunnen voorzien. 
Het bruine water met zijn organische stoffen vormt geen 
oplossing maar een sol. Dit blijkt uit de volgende verschijnselen. 
Perkament houdt de bruine stof tegen, bij koken wordt zij afge- 
scheiden, ook door toevoeging van electrolyten. Bij het op deze wijze 
overgaan in een gel wordt een gedeelte der electrolyten geabsorbeerd. 
In het water uit de zandlagen is het ijzer aanvankelijk als zuur 
ferrocarbonaat in oplossing. Door hydrolytische dissociatie en oxydatie 
gaat het over in waterhoudend ijzeroxyde, dat in den colloïdaal toe- 
stand in de vloeistof aanwezig is. 
Nu is het colloïdale ijzeroxyde positief electrisch. terwijl de orga- 
nische stof negatief geladen is. Wij weten, dat zulke tegengesteld 
geladen colloïden elkander uitvlokken, d.i. in den toestand van gel 
overbrengen. En zoo was te verwachten, wat feitelijk gebeurde, dat 
bij het vermengen der beide watersoorten de ijzerhoudende verbin- 
ding en de organische stof, beiden colloïden, elkander als gel afscheid- 
den en het water zoo van beiden bevrijd werd. 
Nauwkeurig werd de zaak onderzocht door dr. Weldert, die door 
het sKönigliche Prüfungsanstaltcc naar Posen gedirigeerd werd. De 
uitkomsten van dat onderzoek zijn in het genoemde Heft 8 gepubli- 
ceerd. 
De schrijver geeft daarin de waarnemingen en de proeven, die hem 
tot het genoemde inzicht brachten. Hij beschrijft de wijze, waarop 
hij door kunstmatig verkregen sols van ijzeroxyde en van organische 
stoffen — met behulp van turf of bruinkool en w^ater, waaraan eenige 
ammonia was toegevoegd, in den colloïdaal-toestand gebracht — 
de verschijnselen, die de natuurlijke watersoorten vertoonden, met 
goed gevolg kon nabootsen. Ook geeft hij tal van technische bijzonder- 
heden. Ten opzichte van dat alles verwijzen wij naar het oorspronkelijk 
geschrift. Alleen de hoofdzaak — de technisch-hygiënische toepassing 
van de eigenschappen der colloïden, die wellicht hier of daar ten 
onzent navolging zou kunnen vinden, — zal, naar onze meening, den 
lezers van dit Album belang inboezemen. 
Utrecht, April 1907. 
